Muzycy i kompozytorzy

Chopin Fryderyk

image_pdfPOBIERZ PDFimage_print

CHOPIN Fryderyk, pianista, kompozytor, współtwórca europejskiego romantyzmu; ur. 1 marca 1810 (wg innych historyków 22 lutego 1810) we wsi Żelazowa Wola na Mazowszu, zm. 17 października 1849 w Paryżu, syn Mikołaja i Justyny z Krzyżanowskich. Wykształcenie: gry na fortepianie uczył się u Wojciecha Żywego, a następnie pod kierunkiem J. Elsnera naukę kompozycji w Szkole Głównej Muzyki w Warszawie  1826-1829. W 1817 skomponował swój pierwszy utwór, który zapisał ojciec; jest to Polonez B-dur, a powstały w tym samym czasie Polonez g-moll wychodzi wkrótce drukiem z parafialnej sztycharni nut kościoła pw. Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny na Nowym Mieście. Pierwszy publiczny koncercie, to koncert charytatywnym podczas którego gra Koncert fortepianowy g-moll czeskiego kompozytora Adalberta Gyrowetza. We Francji od 1831. Podczas pierwszego paryskiego koncertu w Salle Pleyel grał Koncert f-moll i Wariacje na temat arii „Là ci darem la mano” z opery „Don Juan” Wolfganga Amadeusza Mozarta op. 2. Początkowo często koncertował we Francji, Wielkiej Brytanii, Niemczech i Czechach, zyskując sławę europejską, a następnie poświęcił się głównie kompozycji. Zespolił tradycje muzyki fortepianowej z inspiracjami polskiego folkloru muzycznego; wykształcił specyficzny typ melodyki kantylenowej, wzbogacił zasób środków harmonicznych, m.in. dzięki wyzyskaniu właściwości tonalnych polskiej muzyki ludowej. Stosował tempo rubato, polimetrię i polirytmię, rozwinął i zmodyfikował tradycyjne formy muzyczne i wniósł nowe elementy w zakresie stylizacji. Jego twórczość wywarła ogromny wpływ na muzykę drugiej połowy XIX i początek XX wieku. Kompozycje [na fortepiano solo:] Allegro de concert A-dur op. 46 1841, Ballady g-moll op. 23 1835, F-dur op. 38 (1839), As-dur op. 47 1841, f-moll op. 52 1842, Barkarola Fis-dur op. 60 1846, Berceuse (Kołysanka) Des-dur op. 57 1844, Bolero C-dur op. 19 przed 1834, 3 Ecossaises op. 72 1830, Etiudy op. 10 1829-32, op. 25 przed 183, 3 Nouvelles études 1839, Fantazja f-moll op. 49 1841, Impromptus As-dur op. 29 przed 1837, Fis-dur op. 36 1839, Ges-dur op. 51 1842, Fantaisie Impromptu cis-moll op. 66 ok. 1834, Mazurki 1825-49, Nokturny 1828-46, Polonezy 1817-42, 24 Preludia op. 28 1831-39, Preludium cis-moll op. 45 1841, Ronda 1825-34, Scherza: h-moll op. 20 1831-34, b-moll op. 31 1835-37,cis-moll op. 39 1839, E-dur op. 54 1842, Sonaty: c-moll op. 4 1827/28, b-moll op. 35 1839, h-moll op. 58 1844, Tarantela As-dur op. 43 1841, Walce 1829-49, Wariacje 1824-38 [kameralne:] Grand duo concertant na fortepian i wiolonczelę 1832/33, Introdukcja i Polonez C-dur op. 3 na fortepian i wiolonczelę 1830, Sonata g-moll op. 65 na fortepian i wiolonczelę 1846/47, Trio g-moll op. 8 na fortepian, skrzypce i wiolonczelę 1829 [na fortepian z orkiestrą:] Andante spianato i Wielki Polonez Es-dur op. 22 1830-36, Fantazja na tematy polskie A-dur op. 13 ok. 1829 , 1. Koncert fortepianowy e-moll op. 11 1830, 2. Koncert fortepianowy f-moll op. 21 1829/30, Rondo à la krakowiak F-dur op. 14 1828, Wariacje B-dur op. 2 na temat arii “Là ci darem la mano” z opery “Don Juan” Mozarta 1827/28 [pieśni:] 19 Pieśni op. 74 1829-47. Jego dzieła wydawane są na całym świecie. Od 1927 z inicjatywy J. Żurawlewa odbywa się w Warszawie Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina (do 1949 odbyły się 4 konkursy, od 1955 odbywają się co pięć lat). Jego imieniem nazwano zarówno w kraju jak i za granicą wiele ulic, placów, szkół, instytutów i stowarzyszeń. Uhonorowany został licznymi pomnikami i popiersiami w Polsce oraz w świecie, m.in. [pomniki:] Albania (Tirana) 2003, Argentyna (Buenos Aires) 1944, Austria (Wiedeń) 2010, Brazylia (Rio de Janeiro) 1944 (Sao Paulo) 1954, Chiny (Szanghaj) 2007, Francja (Paryż 2x) 1900 i 1906, Japonia (Hamamatsu) 1994, Kuba (Hawana) 2010, Niemcy (Monachium) 2010, Singapur 2008, Urugwaj (Punta del Este) 1999, Węgry (Gödöllö pod Budapesztem), Wietnam (Hanoi) 2010 [popiersia, m.in.:] Anglia (Londyn), Białoruś (Mińsk), Bośnia i Hercegowina (Banja Luka), Brazylia (Brasilia), Chiny (Pekin 2x, Szanghaj-ławeczki), Chorwacja (Duvrownik), Francja (Nohant), Hiszpania (Madryt, Barcelona, Palma de Mallorca), Holandia (Culemborg i Shiedam), Indie (New Delhi), Irlandia (Dublin i Limerick), Japonia (Tokio), Jordania (Amman), Kazachstan (Ałma-Ata i Astana), Korea Południowa (Daegu), Macedonia (Skopje 2x), Portugalia (Lizbona), Rosja (Moskwa, Petersburg, Kaliningrad 2x, Pietrozawodsk, Irkuck, Tomsk), Serbia (Belgrad), Słowenia (Lublana), Stany Zjednoczone AP (Nowy Jork), Turcja (Stambuł), Ukraina (Łuck, Lwów), Wenezuela (Caracas).

Lit.: Chopin. Od Elsnera do Zimermana. PWM, Kraków 2010; Tomaszewski M., Chopin, Kraków 2010.