{"id":4683,"date":"2023-12-19T11:18:50","date_gmt":"2023-12-19T10:18:50","guid":{"rendered":"http:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/?p=4683"},"modified":"2024-01-08T09:57:08","modified_gmt":"2024-01-08T08:57:08","slug":"swiatowa-rada-badan-nad-polonia-srbnp-i-jej-historia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/swiatowa-rada-badan-nad-polonia-srbnp-i-jej-historia\/","title":{"rendered":"\u015awiatowa Rada Bada\u0144 nad Poloni\u0105 (\u015aRBnP) i jej historia"},"content":{"rendered":"
\"image_pdf\"POBIERZ PDF<\/span><\/a>\"image_print\"<\/a><\/div>

Joanna Py\u0142at,<\/p>\n

ORCID: 0009-0000-1453-6525<\/p>\n

\u015awiatowa Rada Bada\u0144 nad Poloni\u0105 (\u015aRBnP) i jej historia<\/strong><\/p>\n

Jak powszechnie wiadomo \u015awiatowa Rada Bada\u0144 nad Poloni\u0105 – do 2001 roku funkcjonuj\u0105ca pod nazw\u0105 Rady Porozumiewawczej Bada\u0144 nad Poloni\u0105, powsta\u0142a z inicjatywy Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczy\u017anie (PTNO) i uczestnik\u00f3w konferencji naukowej zorganizowanej w 1996 roku w Lublinie, przez Instytut Historii Uniwersytetu Marii Curie-Sk\u0142odowskiej w Lublinie, zatytu\u0142owanej Emigracja \u2013 kraj. Perspektywy wsp\u00f3\u0142pracy naukowej nad zbiorowo\u015bciami polonijnymi<\/em>. Zdaniem \u015bp. prof. Tadeusza Radzika do zorganizowania tej konferencji i zawi\u0105zania grupy inicjatywnej d\u0105\u017c\u0105cej do powo\u0142ania rady doprowadzi\u0142y wcze\u015bniejsze \u201ewzmo\u017cone kontakty\u201d <\/em>cz\u0142onk\u00f3w PTNO z \u015brodowiskiem naukowym w kraju[1]<\/a>.<\/p>\n

Warto przypomnie\u0107, \u017ce pierwszym prezesem zawi\u0105zanej w\u00f3wczas grupy koordynacyjnej, kt\u00f3ra przez rok (roboczo) funkcjonowa\u0142a pod nieco inn\u0105 nazw\u0105, tj. sekretariatu Rady Porozumiewawczej Bada\u0144 nad Poloni\u0105 i Polakami na Obczy\u017anie, zosta\u0142 \u00f3wczesny prezes PTNO (spirytus movens powo\u0142ania rady) prof. dr Edward Szczepanik – ostatni premier rz\u0105du RP na uchod\u017astwie[2]<\/a>, by\u0142y przewodnicz\u0105cy komitetu organizacyjnego i redaktor naczelny 10 tom\u00f3w prac Kongresu Kultury Polskiej na Obczy\u017anie. Za\u015b funkcje wiceprezes\u00f3w kszta\u0142tuj\u0105cej si\u0119 dopiero rady, kt\u00f3ra de facto rozpocz\u0119\u0142a swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 dopiero rok p\u00f3\u017aniej, przyj\u0119li w tym czasie ks. prof. Edward Walewander i prof. Tadeusz Radzik (przez jaki\u015b czas sekretarz tej organizacji).<\/p>\n

W 1997 roku nowopowsta\u0142a rada zorganizowa\u0142a du\u017c\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105 konferencj\u0119 naukow\u0105, nt. Organizacje polonijne. Dzieje, wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, perspektywy, <\/em>kt\u00f3ra odby\u0142a si\u0119 w Rogach niedaleko Gorzowa Wielkopolskiego. Podczas tej konferencji skorygowana zosta\u0142a tak\u017ce po raz pierwszy nazwa rady, kt\u00f3ra funkcjonowa\u0142a odt\u0105d (przez kolejne cztery lata) jako Rada Porozumiewawcza Bada\u0144 nad Poloni\u0105[3]<\/a>. Zmieni\u0142 si\u0119 te\u017c w\u00f3wczas nieco sk\u0142ad zarz\u0105du rady. \u00a0Bowiem do zarz\u0105du rady do\u0142\u0105czyli: prof. Marek Szczerbi\u0144ski i prof. Wies\u0142aw H\u0142adkiewicz z Zielonej G\u00f3ry. Ze strony Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczy\u017anie w wspomnianej konferencji uczestniczyli w\u00f3wczas: prof. Edward Szczepanik (prezes rady), dr Zbigniew G\u0105siewicz, prof. Stanis\u0142aw Portalski i dr Leonidas Kliszewicz.<\/p>\n

Podkre\u015bli\u0107 nale\u017cy, \u017ce od samego pocz\u0105tku, dzia\u0142ania stowarzyszenia skupia\u0142y si\u0119 na prowadzeniu i promowaniu wynik\u00f3w bada\u0144 naukowych dotycz\u0105cych \u017cycia spo\u0142ecznego i politycznego polskiego wychod\u017astwa niepodleg\u0142o\u015bciowego \u017cyj\u0105cego poza granicami kraju, a tak\u017ce jego dorobku naukowego, kulturowego i edukacyjnego. Co znalaz\u0142o swoje odzwierciedlenie w organizowanych przez rad\u0119 sesjach naukowych i konferencjach, kt\u00f3re w kolejnych latach dotyczy\u0142y m. in. zagadnie\u0144 nauki polskiej na obczy\u017anie, harcerskiej biografistyki, Idei niepodleg\u0142o\u015bci i suwerenno\u015bci narodowej Polak\u00f3w w kraju i na obczy\u017anie w latach 1918-1998[4]<\/strong><\/a><\/em>, polityki zagranicznej Polski w latach 1944-1990 w ocenie emigracji[5]<\/strong><\/a><\/em>,\u00a0 a w poszczeg\u00f3lnych (towarzysz\u0105cym tym wydarzeniom) sesjach, m. in. \u00a0\u201edylemat\u00f3w Polak\u00f3w \u017cyj\u0105cych na uchod\u017astwie, dziej\u00f3w kongres\u00f3w kultury polskiej na obczy\u017anie\u201d, polityki w\u0142adz PRL wobec Polonii i emigracji, a tak\u017ce dziej\u00f3w Polonii francuskiej, niemieckiej, kanadyjskiej i sytuacji Polak\u00f3w \u017cyj\u0105cych na Litwie, Ukrainie i w Rosji, jak i w innych pa\u0144stwach by\u0142ego Zwi\u0105zku Sowieckiego. Podejmowano te\u017c (co oczywiste) tematyk\u0119 ochrony dziedzictwa kulturowego Polonii i Polak\u00f3w \u017cyj\u0105cych poza granicami kraju.<\/p>\n

\u201eNiez\u0142omnym\u201d, kt\u00f3rzy nigdy nie pogodzili si\u0119 z utrat\u0105 polskiej suwerenno\u015bci, czyni\u0105c wszystko by g\u0142os Polak\u00f3w d\u0105\u017c\u0105cych do pe\u0142nej niepodleg\u0142o\u015bci by\u0142 s\u0142yszalny, w tym tak\u017ce tym, kt\u00f3rzy zainicjowali i przyczynili si\u0119 niejako do powstania i rozwoju rady (tj. takim osobom jak prof. Edward Szczepanik czy prof. Stanis\u0142aw Portalski), po\u015bwi\u0119cona te\u017c zosta\u0142a (ods\u0142oni\u0119ta we wrze\u015bniu 1999 roku, w Gorzowie Wielkopolskim – podczas kolejnej konferencji rady) pami\u0105tkowa tablica, z wyrytym na niej zdaniem: \u201eW ho\u0142dzie pozostaj\u0105cym na obczy\u017anie. Rodakom, kt\u00f3rzy od wrze\u015bnia 1939 roku toczyli d\u0142ugotrwa\u0142\u0105, zwyci\u0119sk\u0105 walk\u0119 o wolno\u015b\u0107 Polski i nale\u017cne jej miejsce w \u015bwiecie<\/em>\u201d[6]<\/a>. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w\u015br\u00f3d wyg\u0142oszonych podczas tej konferencji 29 referat\u00f3w, a\u017c 5 z nich, przedstawili cz\u0142onkowie Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczy\u017anie[7]<\/a>.<\/p>\n

Nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w mi\u0119dzynarodowych i interdyscyplinarnych konferencjach rady uczestniczyli (i nadal uczestnicz\u0105) naukowcy reprezentuj\u0105cy r\u00f3\u017cne \u015brodowiska, r\u00f3\u017cne pogl\u0105dy i dyscypliny naukowe, tj. kulturoznawcy, socjologowie, historycy, filozofowie, j\u0119zykoznawcy, in\u017cynierowie, ekonomi\u015bci i wielu innych. W pierwszych latach funkcjonowania naszego stowarzyszenia w poszczeg\u00f3lnych przedsi\u0119wzi\u0119ciach brali te\u017c udzia\u0142 przedstawiciele (dzia\u0142aj\u0105cego do grudnia 1990 roku) rz\u0105du RP na uchod\u017astwie, m.in. (wymieniany ju\u017c) prof. E. Szczepanik, kt\u00f3ry, np. we wrze\u015bniu 1999 roku, wraz z 7 innymi cz\u0142onkami PTNO, w tym tak\u017ce by\u0142ymi cz\u0142onkami swego gabinetu, np. Jerzym Gawend\u0105 – wicepremierem rz\u0105du polskiego na uchod\u017astwie (jednocze\u015bnie profesorem PUNO), a tak\u017ce dr Zygmuntem Szkopiakiem \u00a0– ministrem spraw zagranicznych w rz\u0105dzie Edwarda Szczepanika i Walerym Choroszewskim \u2013 jednym z ministr\u00f3w tego rz\u0105du, uczestniczy\u0142 w konferencji zorganizowanej w \u0141agowie Lubuskim, podczas kt\u00f3rej podj\u0119to decyzj\u0119 o przeniesieniu w przysz\u0142o\u015bci siedziby rady z Gorzowa Wielkopolskiego do innego miasta. W\u00f3wczas tak\u017ce sekretarzem generalnym stowarzyszenia zosta\u0142 prof. Adam Sudo\u0142 z Bydgoszczy[8]<\/a>, tw\u00f3rca Muzeum Dyplomacji i Uchod\u017astwa.<\/p>\n

Profesora Edwarda Szczepanika \u2013 wieloletniego prezesa PTNO i prezesa rady, jak r\u00f3wnie\u017c Jerzego Gawendy i Zygmunta Szkopiaka, nie zabrak\u0142o tak\u017ce na kolejnej (VI z kolei) konferencji, zorganizowanej we wrze\u015bniu 2000 roku w Kr\u0119glu nad Zalewem Koronowskim w Borach Tucholskich, kt\u00f3rej uczestnicy zastanawiali si\u0119 nad \u201ewizj\u0105 zbiorowo\u015bci polonijnych w \u015bwiecie w nadchodz\u0105cym stuleciu<\/em>\u201d[9]<\/a>. Podczas tego wydarzenia (uczestniczy\u0142o w nim ok. 100 os\u00f3b) ciekawie wybrzmia\u0142y: referat dr Kazimierza Nowaka z Wielkiej Brytanii (cz\u0142onka PTNO), zatytu\u0142owany \u201eEmigracja, Polonia a wyzwania przysz\u0142o\u015bci<\/em>\u201d, a tak\u017ce wyst\u0105pienie dotycz\u0105ce Polskiej to\u017csamo\u015bci narodowej wobec integracji Europy.<\/em> Zauwa\u017cy\u0107 nale\u017cy, \u017ce oba tematy, pomimo up\u0142ywu wielu lat od ich podj\u0119cia, nie straci\u0142y na aktualno\u015bci. Co wi\u0119cej wymaga\u0142yby one ponownego rozwa\u017cenia.<\/p>\n

Wyrazem podj\u0119tych w\u00f3wczas przez wielu naukowc\u00f3w bada\u0144 nad dziejami Polonii i Polak\u00f3w za granic\u0105 by\u0142y pierwsze warto\u015bciowe publikacje wydawane pod szyldem rady, m. in. \u201eRozprawy i studia\u201d,\u00a0 \u201eRocznik Polonii\u201d, publikacje pokonferencyjne, a tak\u017ce \u201enagrody naukowe przyznawane przez ni\u0105 za osi\u0105gni\u0119cia w badaniach polonijnych, m. in. w kategorii monografie, wspomnienia, publikacje popularnonaukowe, wydawnictwa \u017ar\u00f3d\u0142owe, bibliograficzne i informacyjne\u201d. Z czasem laureatami nagr\u00f3d, b\u0105d\u017a te\u017c nominowanymi do wyr\u00f3\u017cnie\u0144 przyznawanych przez rad\u0119 (m. in. statuetek[10]<\/a>), zosta\u0142o wielu wybitnych polskich historyk\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 t\u0105 tematyk\u0105, m. in. prof. Rafa\u0142 Habielski, prof. Tadeusz Radzik, ks. prof. Roman Nir, prof. Wojciech Rojek i wielu innych.<\/p>\n

Jak ju\u017c wspomniano, w maju 2001 roku, na kolejnej (VII z kolei) konferencji zorganizowanej przez rad\u0119 przyj\u0119to now\u0105, funkcjonuj\u0105c\u0105 do dnia dzisiejszego nazw\u0119 \u015awiatowa Rada Bada\u0144 nad Poloni\u0105. W\u00f3wczas tak\u017ce dotychczasowy prezes rady prof. Edward Szczepanik zrezygnowa\u0142 z piastowanej funkcji (przyjmuj\u0105c godno\u015b\u0107 prezesa honorowego \u015aRBnP), a nowym prezesem stowarzyszenia zosta\u0142 prof. Andrzej Targowski (informatyk) ze Stan\u00f3w Zjednoczonych. Funkcje wiceprezes\u00f3w \u015awiatowej Rady przyj\u0119li za\u015b (nie \u017cyj\u0105cy ju\u017c) prof. Stanis\u0142aw Portalski \u2013 \u00f3wczesny sekretarz generalny PTNO[11]<\/a> i prof. Wies\u0142aw H\u0142adkiewicz.<\/p>\n

W tym miejscu warto jeszcze raz podkre\u015bli\u0107, \u017ce od momentu powstania rady (do dnia dzisiejszego) w dzia\u0142alno\u015b\u0107 tego podmiotu nieprzerwanie zaanga\u017cowani byli (i nadal s\u0105) cz\u0142onkowie PTNO, z kt\u00f3rego wywodzili si\u0119 prof. Edward Szczepanik, prof. Stanis\u0142aw Portalski, prof. Boles\u0142aw Indyk, a tak\u017ce dzia\u0142acze polonijni ze Stan\u00f3w Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Kanady, Niemiec i pozosta\u0142ych pa\u0144stw, kt\u00f3rzy wsp\u00f3lnie z pracownikami naukowymi z kraju, podejmuj\u0105 dzia\u0142ania w celu pog\u0142\u0119biania wiedzy na temat \u017cycia i dorobku kulturowego, i naukowego polskiej diaspory. Co znalaz\u0142o swoje odzwierciedlenie podczas kolejnych konferencji, m. in. w 2003 roku, kiedy podj\u0119to dyskusj\u0119 na temat Problematyki dziedzictwa polskiego zagranic\u0105<\/em>, jak i w 2004 roku, kiedy zastanawiano si\u0119 \u00a0nad Funkcj\u0105 i zadaniami elit w \u015brodowiskach polonijnych<\/em>.<\/p>\n

W 2005 roku zmar\u0142 prof. Edward Szczepanik, prezes honorowy \u015aRBnP – jeden z najwybitniejszych dzia\u0142aczy wychod\u017astwa niepodleg\u0142o\u015bciowego, kt\u00f3ry dwa lata wcze\u015bniej, tj. w 2003 roku, zrezygnowa\u0142 tak\u017ce z pe\u0142nienia (piastowanej od 1981 roku) funkcji prezesa PTNO (pozostaj\u0105c do momentu swojej \u015bmierci prezesem honorowym tak\u017ce i tego towarzystwa). Przyzna\u0107 nale\u017cy, \u017ce godnie zast\u0105pi\u0142 go na tym stanowisku (tj. funkcji prezesa PTNO) prof. Stanis\u0142aw Portalski – m\u0142odszy od prof. Edwarda Szczepanika o 5 lat, tak\u017ce przedstawiciel \u201e pokolenia niez\u0142omnych\u201d i wieloletni cz\u0142onek zarz\u0105du \u015aRBnP. Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry cz\u0119sto powtarza\u0142, \u017ce \u201eOjczyzna jest jedna, a dom, jest tam gdzie czujemy si\u0119 dobrze\u201d.<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em>Prof. Portalski, przez kilka lat (bo a\u017c do 2011 roku) skutecznie \u0142\u0105czy\u0142 funkcj\u0119 prezesa PTNO z rol\u0105 wiceprezesa \u015aRBnP i dziekana Wydzia\u0142u Nauk Technicznych Polskiego Uniwersytetu na Obczy\u017anie w Londynie. Podobne funkcje, po \u015bmierci prof. Stanis\u0142awa Portalskiego, pe\u0142ni\u0142 te\u017c przez jaki\u015b czas prof. dr Boles\u0142aw Indyk (harcmistrz, cz\u0142onek Zwi\u0105zku Harcerstwa Polskiego poza granicami Kraju), kt\u00f3ry wybrany zosta\u0142 w 2011 roku nowym prezesem PTNO i wiceprezesem \u015aRBnP – role te pe\u0142ni\u0142 do 2016 roku.<\/p>\n

Odnosz\u0105c si\u0119 do bie\u017c\u0105cej dzia\u0142alno\u015bci rady, warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce od wielu lat (w zmieniaj\u0105cym si\u0119 co jaki\u015b czas sk\u0142adzie) kontynuuje ona swoje cele i powierzone jej zadania prowadzenia bada\u0144 naukowych i upowszechniania wiedzy o \u017cyciu, jak i dorobku Polonii i Polak\u00f3w \u017cyj\u0105cych poza granicami kraju. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce nawet w trudnych miesi\u0105cach \u015bwiatowej epidemii COVID-19 \u015awiatowa Rada Bada\u0144 nad Poloni\u0105 nie zaprzesta\u0142a swojej dzia\u0142alno\u015bci i z powodzeniem zorganizowa\u0142a dwie kolejne (du\u017ce) hybrydowe konferencje naukowe w Stanach Zjednoczonych.<\/p>\n

I tak, w pa\u017adzierniku 2020 r. uczestnicy konferencji dyskutowali na temat: \u201eUdzia\u0142u i roli Polonii Ameryka\u0144skiej w kszta\u0142towaniu stosunk\u00f3w polityczno-spo\u0142ecznych pomi\u0119dzy USA i Polsk\u0105 w XX i XXI wieku\u201d<\/em>, za\u015b rok p\u00f3\u017aniej (w 2021 roku) podczas kolejnej konferencji skupili si\u0119 na temacie: \u201eEmigracji Stanu Wojennego – jej przyczyn, charakteru i znaczenie dla Polski z perspektywy 40 lat\u201d.<\/em> Co wi\u0119cej, w 2022 i 2023 roku poszczeg\u00f3lni cz\u0142onkowie zarz\u0105du rady, w tym m. in. pani dr Aneta Hoffman, dr hab. Joanna Py\u0142at, jak i inne osoby wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105ce z rad\u0105, zaanga\u017cowa\u0142y si\u0119 nie tylko w prace organizacyjno-naukowe, ale tak\u017ce pod szyldem rady, w wsparcie i niesienie pomocy osobom zmagaj\u0105cym si\u0119 z trudno\u015bciami i okrucie\u0144stwami, toczonej od 24 lutego 2022 roku, na terenie Ukrainie wojny prowadzonej przeciwko temu pa\u0144stwu przez Rosj\u0119.<\/p>\n

\u00a0Podkre\u015bli\u0107 nale\u017cy, \u017ce atak Rosji na Ukrain\u0119 zosta\u0142 przez cz\u0142onk\u00f3w Rady i jej zarz\u0105d stanowczo pot\u0119piony, a pomoc cz\u0142onk\u00f3w Rady ofiarowana zosta\u0142a zar\u00f3wno Ukrai\u0144com, jaki i osobom polskiego pochodzenia (w tym posiadaczom Karty Polaka) zamieszkuj\u0105cym to pa\u0144stwo. Rok wcze\u015bniej (w 2020) zarz\u0105d \u015aRBnP podejmowa\u0142 tak\u017ce intensywne dzia\u0142ania zmierzaj\u0105ce do \u00a0uwolnienia z wi\u0119zienia w Mi\u0144sku cz\u0142onka zarz\u0105du \u015aRBnP pani Anny Paniszewy oraz innych Polak\u00f3w przetrzymywanych w bia\u0142oruskich wi\u0119zieniach.<\/p>\n

\u00a0Wspominaj\u0105c o przysz\u0142o\u015bci rady, warto przypomnie\u0107, \u017ce w 2000 roku prof. Andrzej Targowski ze Stan\u00f3w Zjednoczonych (pionier informatyki stosowanej w Polsce), kt\u00f3ry (jak ju\u017c zauwa\u017cono) w latach 2001-2007 pe\u0142ni\u0142 rol\u0119 prezesa \u015aRBnP, odnosz\u0105c si\u0119 do kwestii dorobku Polonii i Polak\u00f3w \u017cyj\u0105cych poza krajem zaproponowa\u0142 stworzenie, tzw. \u201epiramidy polonijnej\u201d, tj. centrum polonijnego (funkcjonuj\u0105cego w Warszawie), kt\u00f3re informowa\u0142oby osoby zainteresowane o tym \u201ejaki wk\u0142ad w rozw\u00f3j danego kraju osiedlenia wnie\u015bli Polacy\u201d[12]<\/strong><\/a>. <\/em>Jak wiadomo, postulat prof. Targowskiego do 2020 r. nie zosta\u0142 przez rad\u0119 zrealizowany, jednak\u017ce w ostatnim czasie sytuacja ta uleg\u0142a zmianie, poniewa\u017c z inicjatywy cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du \u015aRBnP, dzia\u0142aj\u0105cego pod przewodnictwem Waltera Wies\u0142awa Go\u0142\u0119biewskiego (pe\u0142ni\u0105cego od czerwca 2007 roku) funkcj\u0119 prezesa \u015awiatowej Rady Bada\u0144 nad Poloni\u0105, uruchomiony zosta\u0142 internetowy Portal Kulturowego Dziedzictwa Polonii i Polak\u00f3w Zagranic\u0105<\/em>. \u00a0Projekt ten wpisuje si\u0119 w za\u0142o\u017cenia rady, kt\u00f3ra zgodnie z zapisami statutu powinna prowadzi\u0107 (i prowadzi) badania naukowe, upowszechniaj\u0105c wiedz\u0119 na temat dorobku i dziedzictwa Polonii i Polak\u00f3w \u017cyj\u0105cych poza krajem. Tematyka portalu \u201eDziedzictwa Polonii<\/em>\u201d koresponduje nie tylko z bie\u017c\u0105c\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 rady, ale tak\u017ce z planowanymi przez ni\u0105 inicjatywami naukowo-badawczymi, kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wne cele stanowi\u0105: podejmowanie i prowadzenie dalszych bada\u0144 nad histori\u0105 i dorobkiem kulturowo-naukowym i spo\u0142eczno- politycznym polskiego wychod\u017astwa, popularyzowanie polskiego dziedzictwa \u2013 w tym polskiej kultury, j\u0119zyka i historii, zar\u00f3wno w\u015br\u00f3d rodak\u00f3w w kraju, jak i Polonii i Polak\u00f3w zamieszka\u0142ych poza krajem.<\/p>\n

Inn\u0105, wa\u017cn\u0105 inicjatyw\u0105 \u015aRBnP s\u0105 prowadzone od pa\u017adziernika 2023 roku otwarte, bezp\u0142atne webinaria, kt\u00f3re w I semestrze minionego roku dotyczy\u0142y Wk\u0142adu wybitnych Polek w rozw\u00f3j nauki i kultury polskiej poza krajem.<\/em><\/p>\n