{"id":4668,"date":"2023-12-19T11:10:28","date_gmt":"2023-12-19T10:10:28","guid":{"rendered":"http:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/?p=4668"},"modified":"2024-01-08T09:59:49","modified_gmt":"2024-01-08T08:59:49","slug":"dominik-lasok-zolnierz-pracownik-naukowy-prawnik-i-filozof","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/dominik-lasok-zolnierz-pracownik-naukowy-prawnik-i-filozof\/","title":{"rendered":"Dominik Lasok \u2013 \u017co\u0142nierz, pracownik naukowy, prawnik i filozof"},"content":{"rendered":"
\"image_pdf\"POBIERZ PDF<\/span><\/a>\"image_print\"<\/a><\/div>

Krzysztof Freliszka<\/p>\n

Akademia Leona Ko\u017ami\u0144skiego<\/p>\n

ORCID 0009-0006-3887-3132<\/p>\n

Dominik Lasok \u2013 \u017co\u0142nierz, pracownik naukowy, prawnik i filozof<\/strong><\/p>\n

Dominik Lasok by\u0142 znakomitym prawnikiem, filozofem i akademikiem, prekursorem prawa europejskiego. Chocia\u017c obecnie w Polsce jest ju\u017c nieco zapomniany, to jeszcze do niedawna jego dwutomowe dzie\u0142o Zarys prawa Unii Europejskiej<\/em>[1]<\/a> stanowi\u0142o jedn\u0105 z kluczowych publikacji edukacyjnych w tej dziedzinie.<\/p>\n

Urodzi\u0142 si\u0119 4 stycznia 1921 roku w Turzy \u015al\u0105skiej nieopodal Wodzis\u0142awia. Wywodzi\u0142 si\u0119 ze \u015bl\u0105skiej rodziny o bogatej historii, kt\u00f3rej korzenie si\u0119gaj\u0105 pocz\u0105tk\u00f3w XVIII wieku. Jego ojciec Alojzy by\u0142 aktywnym dzia\u0142aczem \u015bl\u0105skim, bior\u0105cym udzia\u0142 w plebiscytach i wszystkich trzech powstaniach. Dominik Lasok, by\u0142 najm\u0142odszym z siedmiorga rodze\u0144stwa. Dw\u00f3ch braci przysz\u0142ego profesora zgin\u0119\u0142o podczas wojny \u2013 jeden w czasie kampanii wrze\u015bniowej, a drugi podczas okupacji. Inny z braci zosta\u0142 ksi\u0119dzem i zmar\u0142 jako pra\u0142at papieski w 1991 roku[2]<\/a>.<\/p>\n

Przysz\u0142y profesor uko\u0144czy\u0142 liceum humanistyczne w Rybniku. Po wybuchu II wojny \u015bw., jako m\u0142ody ochotnik uczestniczy\u0142 w obronie Lwowa. W efekcie czego trafi\u0142 do niewoli z kt\u00f3rej uda\u0142o mu si\u0119 uciec. Ostatecznie, po kr\u00f3tkim pobycie na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku, na pocz\u0105tku 1940 roku przedosta\u0142 si\u0119 do Francji, gdzie wst\u0105pi\u0142 do formuj\u0105cych si\u0119 oddzia\u0142\u00f3w polskich. S\u0142u\u017cy\u0142 jako artylerzysta w II Dywizji Strzelc\u00f3w kontynuuj\u0105c walki \u00a0z Niemcami nawet po zawieszeniu broni. Po kapitulacji Francji dotar\u0142 do Szwajcarii. Tam, jako internowany \u017co\u0142nierz, mia\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 kontynuowania edukacji, dzi\u0119ki czemu uko\u0144czy\u0142 studia prawnicze na Uniwersytecie we Fryburgu – zdobywaj\u0105c tytu\u0142 Licencie en Droit.<\/p>\n

Nast\u0119pnie, dzi\u0119ki pomocy partyzant\u00f3w znalaz\u0142 si\u0119 we W\u0142oszech, gdzie wst\u0105pi\u0142 do armii Genera\u0142a Andersa. Walczy\u0142 w sk\u0142adzie II Dywizji Pancernej II Korpusu Polskiego pod dow\u00f3dztwem gen. Rakowskiego, gdzie bra\u0142 udzia\u0142 m.in. w bitwie o Boloni\u0119[3]<\/a>. Nast\u0119pnie s\u0142u\u017cy\u0142 w 2 Warszawskiej Dywizji Pancernej PSZ (utworzonej w wyniku reorganizacji w czerwcu 1945 roku). Po wojnie z przyczyn politycznych nie powr\u00f3ci\u0142 do komunistycznej Polski. Wybra\u0142 emigracj\u0119 w Wielkiej Brytanii.<\/p>\n

Na pocz\u0105tku przebywa\u0142 w Durham, gdzie w 1948 r. uzyska\u0142 dyplom Master of Laws. Jednak\u017ce przez kilka lat, pracowa\u0142 jako robotnik w fabryce, kontynuuj\u0105c jednocze\u015bnie studia prawnicze. W 1951 roku przeprowadzi\u0142 si\u0119 do Londynu, a rok p\u00f3\u017aniej o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Sheil\u0105 Corrigan, kt\u00f3r\u0105 pozna\u0142 kilka lat wcze\u015bniej jako oficer \u0142\u0105cznikowy.<\/p>\n

W 1954 roku zako\u0144czy\u0142 edukacj\u0119, zdobywaj\u0105c tytu\u0142 doktora prawa i kwalifikacje adwokackie. Po kr\u00f3tkim epizodzie w sektorze ubezpiecze\u0144 wygra\u0142 ostatecznie konkurs na stanowisko adiunkta prawa por\u00f3wnawczego na Uniwersytecie w Exeter. Za\u015b 10 lat p\u00f3\u017aniej otrzyma\u0142 stanowisko profesora etatowego tego uniwersytetu[4]<\/a>. Z miejscem tym zwi\u0105zany by\u0142 przez ca\u0142e naukowe \u017cycie. Co wi\u0119cej, przez cztery lata pe\u0142ni\u0142 te\u017c funkcj\u0119 dziekana tego uniwersytetu[5]<\/a>.<\/p>\n

By\u0142 powszechnie uznawany za wiod\u0105cy autorytet w dziedzinie prawa europejskiego. \u015awiadczy o tym m.in. fakt, \u017ce wyk\u0142ada\u0142 jako profesor w kilkunastu presti\u017cowych uczelniach na\u00a0 \u015bwiecie[6]<\/a>, w tym m. in. na Uniwersytecie Marmara w Stambule, z kt\u00f3rym wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 od 1987 do 1996 roku.<\/p>\n

Zainteresowania Dominika Lasoka by\u0142y bardzo szerokie. Aczkolwiek obecnie, znany jest g\u0142\u00f3wnie, jako specjalista prawa wsp\u00f3lnotowego. Zauwa\u017cy\u0107 jednak nale\u017cy, \u017ce wiele swoich prac po\u015bwi\u0119ci\u0142 tak\u017ce prawu rodzinnemu (por\u00f3wnuj\u0105c prawo polskie z brytyjskim), prawu cywilnemu, a nawet kwestiom ce\u0142 i podatk\u00f3w.<\/p>\n

Jak ju\u017c wspomniano profesor Lasok by\u0142 tak\u017ce jednym z prekursor\u00f3w prawa europejskiego. Mia\u0142 te\u017c du\u017cy wp\u0142yw na rozw\u00f3j i interpretacj\u0119 ga\u0142\u0119zi praw podstawowych i stosunk\u00f3w mi\u0119dzy prawem mi\u0119dzynarodowym a prawem krajowym[7]<\/a>. Twierdzi\u0142 m. in., \u017ce nale\u017cy \u201epami\u0119ta\u0107, \u017ce Wsp\u00f3lnota jest zrzeszeniem pa\u0144stw suwerennych, kt\u00f3re stworzy\u0142y ponadpa\u0144stwowy system wsp\u00f3\u0142pracy\u201d[8]<\/a>, opieraj\u0105cy \u201esi\u0119 na traktatach za\u0142o\u017cycielskich, kt\u00f3re powo\u0142a\u0142y wsp\u00f3lne instytucje i stworzy\u0142y bezprecedensowy porz\u0105dek prawny\u201d[9]<\/a>.<\/p>\n

By\u0142 r\u00f3wnie\u017c autorem wielu publikacji naukowych i podr\u0119cznik\u00f3w akademickich, kt\u00f3re pomimo up\u0142ywu lat nie straci\u0142y na aktualno\u015bci i s\u0105 nadal wykorzystywane przez student\u00f3w i praktyk\u00f3w prawa europejskiego. Aczkolwiek dost\u0119pne s\u0105 te\u017c jego artyku\u0142y zwi\u0105zane z innymi tematami, np. relacja z procesu Adolfa Eichmanna[10]<\/a>.<\/p>\n

Warto wspomnie\u0107, \u017ce Uniwersytet w Exeter od 1977 roku jest gospodarzem serii wyk\u0142ad\u00f3w prowadzonych jako Lasok Lectures[11]<\/a>. Istotne jest to, \u017ce wyk\u0142ady te przyci\u0105gaj\u0105 znacz\u0105cych m\u00f3wc\u00f3w, w tym naukowc\u00f3w, polityk\u00f3w, a tak\u017ce s\u0119dzi\u00f3w i komisarzy UE, poniewa\u017c koncentruj\u0105 si\u0119 na r\u00f3\u017cnych kwestiach zwi\u0105zanych z prawem europejskim.<\/p>\n

Po przerwie wynikaj\u0105cej z pandemii Covid-19, seria ta zosta\u0142a wznowiona w 2023 roku, a jednym z prezentowanych artyku\u0142\u00f3w by\u0142 tekst Christophera Docksey pt. The Court of Justice and Traits and Trends in Data Protection Law<\/em>. Przedmow\u0119 do tego wyk\u0142adu wyg\u0142osi\u0142 K.P.E. Lasok, syn Dominika Lasoka. Znacz\u0105ce jest to, \u017ce pomimo Brexitu, Uniwersytet w Exeter nie przerwa\u0142 tej serii, co \u015bwiadczy o jej wa\u017cno\u015bci i presti\u017cu. Co wi\u0119cej, w ho\u0142dzie temu niezwyk\u0142emu cz\u0142owiekowi, Uniwersytet utworzy\u0142 te\u017c fundusz pami\u0119ci jego imienia. \u015arodki zbierane przez ten fundusz wykorzystywane s\u0105 do ulepszania zasob\u00f3w Biblioteki Prawniczej Lasoka (Lasok Law Library).<\/p>\n

Dorobek prawniczy, naukowy i edukacyjny profesora Dominika Lasoka zosta\u0142 zauwa\u017cony i uhonorowany. I tak, tytu\u0142 doktora honoris causa przyzna\u0142y mu a\u017c trzy renomowane uczelnie \u2013 tj. Uniwersytet Aix-Marseille we Francji, Uniwersytet Marmara w Stambule oraz Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu[12]<\/a>. Wspomniany by\u0142 tak\u017ce laureatem szeregu presti\u017cowych nagr\u00f3d \u2013 np. w 1983 roku w\u0142adze francuskie przyzna\u0142y mu order \u201epalm akademickich”. Natomiast nieco wcze\u015bniej (tj. w 1982 r.) Kr\u00f3lowa El\u017cbieta II uhonorowa\u0142a go tytu\u0142em radcy kr\u00f3lewskiego – \u201eQueen\u2019s Counsel\u201d. W 1999 roku prof. Lasok odznaczony te\u017c zosta\u0142 Krzy\u017cem Oficerskim Orderu Zas\u0142ugi RP[13]<\/a>. Wa\u017cne jest tak\u017ce i to, \u017ce gimnazjum dzia\u0142aj\u0105ce w jego rodzinnej miejscowo\u015bci – Turzy \u015al\u0105skiej – przez pewien czas nosi\u0142o nawet (od 2009 r.) jego imi\u0119.<\/p>\n

Nieoceniony by\u0142 te\u017c wk\u0142ad Dominika Lasoka w edukacj\u0119 prawnicz\u0105, zar\u00f3wno na poziomie krajowym jak i mi\u0119dzynarodowym. By\u0142 on bowiem zagorza\u0142ym or\u0119downikiem mi\u0119dzynarodowej wymiany wiedzy prawniczej, inicjuj\u0105c i wspieraj\u0105c programy wymiany studenckiej oraz mi\u0119dzynarodow\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 w dziedzinie edukacji prawniczej. Organizowa\u0142 te\u017c letnie kursy i warsztaty, kt\u00f3re sprzyja\u0142y wymianie do\u015bwiadcze\u0144 i pog\u0142\u0119bianiu wiedzy w specjalistycznych dziedzinach prawa mi\u0119dzy studentami i prawnikami z r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w, wspieraj\u0105c \u201erozbudow\u0119\u201d mi\u0119dzynarodowych sieci kontakt\u00f3w i wsp\u00f3\u0142pracy[14]<\/a>.<\/p>\n

W Polsce posta\u0107 i dorobek Dominika Lasoka s\u0105 ma\u0142o znane. Jedn\u0105 z przyczyn tej sytuacji stanowi to, \u017ce po II wojnie \u015bwiatowej pozosta\u0142 on poza krajem. Inn\u0105, r\u00f3wnie istotn\u0105 kwesti\u0119 stanowi te\u017c fakt, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 jego prac naukowych napisana zosta\u0142a w j\u0119zyku angielskim. Tymczasem prof. Lasok (g\u0142\u0119boko zwi\u0105zany z Polsk\u0105 i polsk\u0105 kultur\u0105), nie tylko pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 doskona\u0142\u0105 polszczyzn\u0105, ale tak\u017ce by\u0142 cz\u0142onkiem korespondentem Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczy\u017anie (PTNO) – zrzeszaj\u0105cego polskich naukowc\u00f3w na emigracji. Dzi\u0119ki czemu jego ksi\u0105\u017cki i artyku\u0142y by\u0142y t\u0142umaczone na j\u0119zyk polski i publikowane w polskich czasopismach i wydawnictwach. Co wi\u0119cej, zwi\u0105zany by\u0142 r\u00f3wnie\u017c z Polskim Uniwersytetem na Obczy\u017anie (PUNO), na kt\u00f3rym w 1970 roku uzyska\u0142 habilitacj\u0119.<\/p>\n

\u017bycie i kariera profesora Dominika Lasoka stanowi\u0105 inspiruj\u0105cy przyk\u0142ad wytrwa\u0142o\u015bci, zaanga\u017cowania oraz pasji do prawa. Jego niezwyk\u0142a droga \u017cyciowa, od najm\u0142odszego dziecka z wielodzietnej rodziny wychowanego na polskiej wsi, a\u017c po wybitn\u0105 karier\u0119 akademick\u0105 w Wielkiej Brytanii, \u015bwiadcz\u0105 o g\u0142\u0119bokiej determinacji i nieugi\u0119to\u015bci ducha.<\/p>\n

Dominik Lasok zmar\u0142 w Exeter 11 kwietnia 2000 r., jednak\u017ce jego \u017cycie i dzie\u0142a na trwa\u0142e zapisa\u0142y si\u0119 w anna\u0142ach historii i filozofii prawa.<\/p>\n

[1]<\/a> D. Lasok, Zarys prawa Unii Europejskiej<\/em>, TNOiK 1995.<\/p>\n

[2]<\/a> Wyst\u0105pienie A Zieli\u0144skiego w Dominicus Lasok – doctor honoris causa Universitatis Studiorum Mickiewiczianae Posnaniensis: 23 VI 1997<\/em>, red. A. R\u0105balska, Anna, \u201eWydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza\u201d, Pozna\u0144 2000, s.7.<\/p>\n

[3]<\/a> Ibidem,<\/em> s. 8.<\/p>\n

[4]<\/a> Ibidem,<\/em> s.9.<\/p>\n

[5]<\/a> P. R. Glazebrook, Professor Dominik Lasok<\/em>, Bracton Law Journal 5, no. 1 (1969): 17-20.<\/p>\n

[6]<\/a> Zob. H. Kabaalio\u011flu, IN MEMORIAM Professor Dr. Dominik LASOK QC, OPA, LenDr, LLM, Ph.D., Dr Juris LL.D, Dhc. <\/em>(January 4, 1921 – Aprilll, 2000)<\/em> \u201cMarmara Journal of European Studies,\u201d 2000, VOL: 8, no. 1-2.<\/p>\n

[7]<\/a> Wyst\u0105pienie Z. K\u0119pi\u0144skiego w: Dominicus Lasok – doctor honoris causa Universitatis Studiorum Mickiewiczianae Posnaniensis: 23 VI 1997<\/em>, red. A. R\u0105balska, \u201eWydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza\u201d, Pozna\u0144 2000, ss. 12-13.<\/p>\n

[8]<\/a> D. Lasok, Konstytucja a cz\u0142onkostwo Wsp\u00f3lnoty Unii Europejskiej, w: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny<\/em>, R. LVII, z. 2, 1995, s. 111.<\/p>\n

[9]<\/a> Ibidem, s. 112.<\/p>\n

[10]<\/a> D. Lasok, The Eichmann Trial<\/em>, “The International and Comparative Law Quarterly”, 1962, Vol. 11, no. 2, ss. 355-374.<\/p>\n

[11]<\/a> https:\/\/law.exeter.ac.uk\/research\/groups\/cels\/lasoklectures\/<\/p>\n

[12]<\/a> H. Kabaalio\u011flu, IN MEMORIAM \u2026<\/em><\/p>\n

[13]<\/a> https:\/\/monitorpolski.gov.pl\/M1996058054401.pdf<\/p>\n

[14]<\/a> K.P.E Lasok, Dominik Lasok – An Appreciation, \u201cLaw & Justice – The Christian Law Review\u201d, Vol. 145, ss. 4-5.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Krzysztof Freliszka Akademia Leona Ko\u017ami\u0144skiego ORCID 0009-0006-3887-3132 Dominik Lasok \u2013 \u017co\u0142nierz, pracownik naukowy, prawnik i filozof Dominik Lasok by\u0142 znakomitym prawnikiem, filozofem i akademikiem, prekursorem prawa europejskiego. Chocia\u017c obecnie w Polsce jest ju\u017c nieco zapomniany, to jeszcze do niedawna jego dwutomowe dzie\u0142o Zarys prawa Unii Europejskiej[1] stanowi\u0142o jedn\u0105 z kluczowych publikacji edukacyjnych w tej […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4793,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[114,74,77],"tags":[],"class_list":["post-4668","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-filozofowie","category-inni"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4668","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4668"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4668\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4794,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4668\/revisions\/4794"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4793"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4668"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4668"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4668"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}