{"id":4603,"date":"2023-12-07T14:44:10","date_gmt":"2023-12-07T13:44:10","guid":{"rendered":"http:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/?p=4603"},"modified":"2023-12-07T14:44:10","modified_gmt":"2023-12-07T13:44:10","slug":"polacy-i-polonia-w-krajach-afryki-zachodniej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/polacy-i-polonia-w-krajach-afryki-zachodniej\/","title":{"rendered":"Polacy i Polonia w krajach Afryki Zachodniej"},"content":{"rendered":"<div class=\"pdfprnt-buttons pdfprnt-buttons-post pdfprnt-top-right\"><a href=\"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4603?print=pdf\" class=\"pdfprnt-button pdfprnt-button-pdf\" target=\"_blank\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-content\/plugins\/pdf-print\/images\/pdf.png\" alt=\"image_pdf\" title=\"Download PDF\" \/><span class=\"pdfprnt-button-title pdfprnt-button-pdf-title\">POBIERZ PDF<\/span><\/a><a href=\"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4603?print=print\" class=\"pdfprnt-button pdfprnt-button-print\" target=\"_blank\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-content\/plugins\/pdf-print\/images\/print.png\" alt=\"image_print\" title=\"Print Content\" \/><\/a><\/div><p style=\"text-align: justify;\">Jacek Knopek, Politechnika Koszali\u0144ska<br \/>\nORCID: 0000-0002-9878-5808.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\">Polacy i Polonia w krajach Afryki Zachodniej<\/h3>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-4603 gallery-columns-3 gallery-size-herald-lay-c1'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a class=\"herald-popup rl-gallery-link\"  href='https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/NAC-1934-K.-Nowak-scaled.jpg' title=\"1) Zdj\u0119cie z 1934 r., \u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119cia: Narodowe Archiwum Cyfrowe (NAC), Opis: \u201ePodr\u00f3\u017cnik Kazimierz Nowak w drodze do G\u00f3r Czarnych, siedzi na kamieniu za nim rower\u201d. \u201eFotografia wykonana przez Kazimierza Nowaka w trakcie jego podr\u00f3\u017cy przez Afryk\u0119\u201d.\" data-rl_title=\"1) Zdj\u0119cie z 1934 r., \u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119cia: Narodowe Archiwum Cyfrowe (NAC), Opis: \u201ePodr\u00f3\u017cnik Kazimierz Nowak w drodze do G\u00f3r Czarnych, siedzi na kamieniu za nim rower\u201d. \u201eFotografia wykonana przez Kazimierza Nowaka w trakcie jego podr\u00f3\u017cy przez Afryk\u0119\u201d.\" data-rl_caption=\"1) Zdj\u0119cie z 1934 r., \u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119cia: Narodowe Archiwum Cyfrowe (NAC), Opis: \u201ePodr\u00f3\u017cnik Kazimierz Nowak w drodze do G\u00f3r Czarnych, siedzi na kamieniu za nim rower\u201d. \u201eFotografia wykonana przez Kazimierza Nowaka w trakcie jego podr\u00f3\u017cy przez Afryk\u0119\u201d.\" data-rel=\"lightbox-gallery-1\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"470\" height=\"313\" src=\"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/NAC-1934-K.-Nowak-470x313.jpg\" class=\"attachment-herald-lay-c1 size-herald-lay-c1\" alt=\"1) Zdj\u0119cie z 1934 r., \u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119cia: Narodowe Archiwum Cyfrowe (NAC), Opis: \u201ePodr\u00f3\u017cnik Kazimierz Nowak w drodze do G\u00f3r Czarnych, siedzi na kamieniu za nim rower\u201d. \u201eFotografia wykonana przez Kazimierza Nowaka w trakcie jego podr\u00f3\u017cy przez Afryk\u0119\u201d.\" aria-describedby=\"gallery-1-4605\" srcset=\"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/NAC-1934-K.-Nowak-470x313.jpg 470w, https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/NAC-1934-K.-Nowak-360x240.jpg 360w, https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/NAC-1934-K.-Nowak-600x400.jpg 600w, https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/NAC-1934-K.-Nowak-800x533.jpg 800w, https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/NAC-1934-K.-Nowak-300x200.jpg 300w, https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/NAC-1934-K.-Nowak-414x276.jpg 414w, https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/NAC-1934-K.-Nowak-640x426.jpg 640w, https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/NAC-1934-K.-Nowak-130x86.jpg 130w, https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/NAC-1934-K.-Nowak-187x124.jpg 187w\" sizes=\"auto, (max-width: 470px) 100vw, 470px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-4605'>\n\t\t\t\tZdj\u0119cie z 1934 r., \u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119cia: Narodowe Archiwum Cyfrowe (NAC), Opis: \u201ePodr\u00f3\u017cnik Kazimierz Nowak w drodze do G\u00f3r Czarnych, siedzi na kamieniu za nim rower\u201d. \u201eFotografia wykonana przez Kazimierza Nowaka w trakcie jego podr\u00f3\u017cy przez Afryk\u0119\u201d.\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a class=\"herald-popup rl-gallery-link\"  href='https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/SM0_1-S-3562.jpg' title=\"SM0_1-S-3562\" data-rl_title=\"SM0_1-S-3562\" data-rl_caption=\"\" data-rel=\"lightbox-gallery-1\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"400\" height=\"251\" src=\"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/SM0_1-S-3562.jpg\" class=\"attachment-herald-lay-c1 size-herald-lay-c1\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-1-4606\" srcset=\"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/SM0_1-S-3562.jpg 400w, https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/SM0_1-S-3562-300x188.jpg 300w, https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/SM0_1-S-3562-320x200.jpg 320w\" sizes=\"auto, (max-width: 400px) 100vw, 400px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-4606'>\n\t\t\t\t2)\t Zdj\u0119cie z 1934 r, \u0179r\u00f3d\u0142o pochodzenia zdj\u0119cia: NAC, opis: \u201ePodr\u00f3\u017cnik Kazimierz Nowak w\u015br\u00f3d buszmen\u00f3w. Wed\u0142ug opisu redakcji jest to fotografia wykonana przez Kazimierza Nowaka w trakcie jego podr\u00f3\u017cy przez Afryk\u0119\u201d. \n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p style=\"text-align: justify;\">\nAfryka Zachodnia to jeden z sze\u015bciu region\u00f3w Czarnego L\u0105du, w sk\u0142ad kt\u00f3rego zalicza si\u0119 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie 16 pa\u0144stw tego kontynentu. Jedna grupa pa\u0144stw zlokalizowana jest w bliskim s\u0105siedztwie Atlantyku i Zatoki Gwinejskiej (Benin, Ghana, Gwinea, Liberia, Nigeria, Sierra Leone, Togo i Wybrze\u017ce Ko\u015bci S\u0142oniowej) a druga zalicza si\u0119 do kraj\u00f3w Sahelu (Burkina Faso, Gambia, Gwinea Bissau, Mali, Mauretania, Niger, Senegal i Republika Zielonego Przyl\u0105dka). Z racji bliskiego s\u0105siedztwa wody oraz r\u00f3wnika tereny te zasobne by\u0142y (i nadal s\u0105) w faun\u0119, flor\u0119 i surowce mineralne. Geograficzne po\u0142o\u017cenie sprawi\u0142o tak\u017ce, \u017ce (po\u0142o\u017cony w bliskim s\u0105siedztwie oceanu) teren by\u0142 te\u017c najlepiej rozwini\u0119ty demograficznie. To za\u015b przyczyni\u0142o si\u0119 do tego, \u017ce obszar ten stanowi\u0142 (od czas\u00f3w nowo\u017cytnych) intensywny punkt zainteresowania Europejczyk\u00f3w, kt\u00f3rzy w tej cz\u0119\u015bci \u015bwiata pozyskiwali z\u0142oto, ko\u015b\u0107 s\u0142oniow\u0105 i niewolnik\u00f3w. Z czasem tereny te zosta\u0142y podporz\u0105dkowane na zasadach kolonialnych mocarstwom europejskim. W regionie tym obecno\u015b\u0107 sw\u0105 zaznaczy\u0142y: Francja, Hiszpania, Niemcy, Portugalia i Wielka Brytania. Mocarstwa te ostatecznie podzieli\u0142y si\u0119 regionem zachodnioafryka\u0144skim, a ich obecno\u015b\u0107 widoczna tam by\u0142a do okresu powojennego, kiedy rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 stopniowy proces dekolonizacji. Jedynym niezale\u017cnym pa\u0144stwem regionu by\u0142a Liberia, gdzie zaznaczy\u0142y si\u0119 wyra\u017ane wp\u0142ywy Stan\u00f3w Zjednoczonych.<br \/>\nTym samym obecno\u015b\u0107 Polak\u00f3w w tym regionie \u015bwiata by\u0142a przez lata niewielka i ograniczana wp\u0142ywami mocarstw kolonialnych. Dodatkowym utrudnieniem w kontaktach Polak\u00f3w z regionem zachodnioafryka\u0144skim by\u0142 brak tradycji kolonialnych dawnej Rzeczypospolitej, co skutkowa\u0142o niedoborem statk\u00f3w i kadr morskich, kt\u00f3re gotowe by\u0142yby do wyruszenia w tak odleg\u0142e rejony. Nie oznacza to jednak, \u017ce w tej cz\u0119\u015bci \u015bwiata nie by\u0142o Polak\u00f3w. Byli, jednak\u017ce ich liczba i wielko\u015b\u0107 skupisk zmienia\u0142y si\u0119, w zale\u017cno\u015bci od miejscowych uwarunkowa\u0144, system\u00f3w politycznych, jak i aktualnej sytuacji mi\u0119dzynarodowej, kt\u00f3ra niejednokrotnie przyczynia\u0142a si\u0119 do tego, \u017ce z czasem tu docierali.<br \/>\nWarto zatem przyjrze\u0107 si\u0119 bli\u017cej Polakom i przedstawicielom Polonii, kt\u00f3rzy \u017cyli w regionie zachodnioafryka\u0144skim, albowiem ich pobyt i dzia\u0142alno\u015b\u0107 s\u0105 (jak dot\u0105d) s\u0142abo udokumentowane.<br \/>\n*<br \/>\nJak ju\u017c wspomniano, pierwsze kontakty mieszka\u0144c\u00f3w wywodz\u0105cych si\u0119 z ziem polskich z wybrze\u017cem zachodnioafryka\u0144skim odbywa\u0142y si\u0119 za po\u015brednictwem statk\u00f3w nale\u017c\u0105cych do innych pa\u0144stw europejskich. One bowiem dysponowa\u0142y odpowiedni\u0105 flotyll\u0105, kt\u00f3ra mog\u0142a dociera\u0107 do tak odleg\u0142ych region\u00f3w \u015bwiata. Obecno\u015b\u0107 Polak\u00f3w nie by\u0142a jednak zbyt znacz\u0105ca i pocz\u0105tkowo ogranicza\u0142a si\u0119 jedynie do pojedynczych postaci, a p\u00f3\u017aniej do niewielkich (przemieszczaj\u0105cych si\u0119) grup. Z tego te\u017c powodu, do 1939 r. terytorium to by\u0142o w Polsce praktycznie nieznane. By\u0142o te\u017c obce Polakom geograficznie i kulturowo.<br \/>\nNieco wi\u0119cej informacji o tej cz\u0119\u015bci \u015bwiata rozpowszechniano w okresie mi\u0119dzywojennym, kiedy pa\u0144stwo polskie zainteresowa\u0142o si\u0119 terenami, kt\u00f3re mo\u017cna by\u0142oby podda\u0107 eksploatacji i tym samym wykorzysta\u0107 je gospodarczo i surowcowo.<br \/>\nW\u015br\u00f3d \u017cywio\u0142owych form kontakt\u00f3w Polak\u00f3w z regionem zachodnioafryka\u0144skim wyr\u00f3\u017cni\u0107 nale\u017cy nast\u0119puj\u0105ce formy ich uczestnictwa: \u017ceglarzy, marynarzy, \u017co\u0142nierzy i lotnik\u00f3w; duchownych i misjonarzy; podr\u00f3\u017cnik\u00f3w, publicyst\u00f3w i dziennikarzy; naukowc\u00f3w i badaczy. Natomiast w\u015br\u00f3d zorganizowanych form migracji do tego regionu zwr\u00f3ci\u0107 nale\u017cy uwag\u0119 na emigracj\u0119 cywiln\u0105 i wojskow\u0105.<br \/>\nDo pierwszej (z kilku) kategorii zaliczy\u0107 mo\u017cna osoby zaci\u0105gaj\u0105ce si\u0119 na s\u0142u\u017cb\u0119 pa\u0144stw obcych \u2013 Portugalii, Holandii, Francji i Anglii (p\u00f3\u017aniej Wielkiej Brytanii) oraz armii zaborc\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie Prus (wchodz\u0105cych w p\u00f3\u017aniejszym czasie w sk\u0142ad II Rzeszy Niemieckiej). W gronie tym wyr\u00f3\u017cni\u0107 mo\u017cna m. in.: p\u0142ywaj\u0105cego pod bander\u0105 portugalsk\u0105 Gaspara da Gam\u0119 i holendersk\u0105 Krzysztofa Arciszewskiego oraz oficera wojsk l\u0105dowych Jana Kwiryna Mieszkowskiego pozostaj\u0105cego pod rozkazami francuskimi, a tak\u017ce pojedynczych Polak\u00f3w s\u0142u\u017c\u0105cych w flocie brytyjskiej. O ich obecno\u015bci w tej cz\u0119\u015bci \u015bwiata \u015bwiadcz\u0105 nagrobki z polskobrzmi\u0105cymi nazwiskami na historycznych cmentarzach Nigerii, odkryte po latach przez polskich specjalist\u00f3w przyby\u0142ych tutaj do pracy za po\u015brednictwem Polservice`u. Do tej grupy zaliczy\u0107 nale\u017cy tak\u017ce lot kpt. pil. Stanis\u0142awa Skar\u017cy\u0144skiego, kt\u00f3ry siedz\u0105c za sterami samolotu polskiej konstrukcji i produkcji, oblatywa\u0142 najwi\u0119ksz\u0105 pustyni\u0119 \u015bwiata.<br \/>\nDo kategorii drugiej zaliczy\u0107 nale\u017cy duchownych, kt\u00f3rzy docierali do kolonii zachodnioeuropejskich pa\u0144stw w charakterze misjonarzy i misjonarek. W tym miejscu przypomnie\u0107 nale\u017cy, \u017ce akcje chrystianizacyjne pozostawa\u0142y z regu\u0142y w gestii zgromadze\u0144 zakonnych, dlatego te\u017c pobyt i dzia\u0142alno\u015b\u0107 polskich duchownych w tej cz\u0119\u015bci \u015bwiata powi\u0105zane by\u0142y z funkcjonowaniem wsp\u00f3lnot religijnych, prowadz\u0105cych tutaj swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107, m. in. zakonu Ducha \u015awi\u0119tego i si\u00f3str franciszkanek misjonarek Maryi (formacje te od pocz\u0105tku XX w. obecne by\u0142y na kilku kontynentach). Jednak\u017ce dociera\u0142y tu tylko pojedyncze osoby, a o ich losie decydowa\u0142y w\u0142adze zakonne. Odnosz\u0105c si\u0119 do tego w\u0105tku warto wspomnie\u0107 o pracy w tym regionie dw\u00f3ch (wyj\u0105tkowych) os\u00f3b: lekarza i \u015bwieckiego misjonarza Oswalda Madeckiego oraz duchownego, lekarza i spo\u0142ecznika ks. dr Wilhelma Goliszewskiego. Jednak\u017ce dla pozosta\u0142ych duchownych pobyty w Afryce Zachodniej by\u0142 raczej tymczasowy &#8211; niekiedy mia\u0142 charakter odpoczynku przed dalsz\u0105 drog\u0105, czasem dotyczy\u0142 \u015bwi\u0105tecznej pomocy duszpasterskiej, wspomagaj\u0105cej miejscowych misjonarzy. Czynili tak w czasach nowo\u017cytnych np. polscy jezuici, kt\u00f3rzy p\u00f3\u017aniej w Azji Wschodniej gin\u0119li m\u0119cze\u0144sk\u0105 \u015bmierci\u0105 (chc\u0105c nawraca\u0107 ludno\u015b\u0107 miejscow\u0105 na katolicyzm).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\nTrzecia kategoria dotyczy os\u00f3b, kt\u00f3re dociera\u0142y tu w celach poznawczych. W tej grupie na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje Stefan Szolc-Rogozi\u0144ski, kt\u00f3ry zorganizowa\u0142 wypraw\u0119 do wybrze\u017cy nad Zatok\u0105 Gwinejsk\u0105. Inn\u0105 postaci\u0105 by\u0142 Kazimierz Nowak &#8211; rowerowy fantasta, kt\u00f3ry sw\u0105 kilkuletni\u0105 wypraw\u0119 przez tereny afryka\u0144skie przyp\u0142aci\u0142 zdrowiem i \u017cyciem. Spo\u015br\u00f3d dziennikarzy i publicyst\u00f3w wspomnie\u0107 nale\u017cy te\u017c o podr\u00f3\u017cy po francuskiej Afryce Zachodniej odbytej przez Antoniego Ferdynanda Ossendowskiego, profesora Wy\u017cszej Szko\u0142y Dziennikarskiej, kt\u00f3ry odwiedzi\u0142 ten rejon w okresie mi\u0119dzywojennym.<br \/>\nCzwart\u0105 kategori\u0119 reprezentowa\u0142o zaledwie kilka os\u00f3b. Polska nauka nie by\u0142a w\u00f3wczas ani na tyle rozwini\u0119ta, ani nie posiada\u0142a tylu pieni\u0119dzy, \u017ceby po\u015bwi\u0119ca\u0107 je na badania terytori\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 tysi\u0105ce kilometr\u00f3w od granic kraju. Badawczy charakter mia\u0142a jednak wyprawa zorganizowana staraniem wymienionego ju\u017c S. Szolca-Rogozi\u0144skiego, kt\u00f3ry zaprosi\u0142 do niej kilku naukowc\u00f3w. Dzi\u0119ki tej wyprawie niekt\u00f3re nazwy geograficzne nadal tam wyst\u0119puj\u0105. Cz\u0142onkiem wyprawy niemieckiej by\u0142 Adam Ulanowski, kt\u00f3ry bada\u0142 faun\u0119 tego obszaru. Z kolei geolog Rudolf Zuber, na polecenie Brytyjczyk\u00f3w, bada\u0142 tamtejsze pola naftowe. Za\u015b botanik Jan Dybowski uczestniczy\u0142 w kilku wyprawach na francuskie tereny kolonialne. Natomiast w czasie II wojny \u015bwiatowej, jak i po jej zako\u0144czeniu, zbiory etnograficzne gromadzi\u0142 w tej cz\u0119\u015bci \u015bwiata Wac\u0142aw Korabiewicz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\nZ kategori\u0105 pi\u0105t\u0105 zwi\u0105zana jest emigracja ekonomiczna, kt\u00f3ra tak\u017ce by\u0142a obecna w tej cz\u0119\u015bci Afryki. Pojedyncze osoby trafia\u0142y tu za po\u015brednictwem Francji jeszcze w XIX w. Migranci cywilni docierali te\u017c do Togo, kt\u00f3re na koloni\u0119 zamienili Niemcy. W okresie mi\u0119dzywojennym sytuacja ta nie uleg\u0142a wi\u0119kszym zmianom. Dalej po kilka os\u00f3b zamieszkiwa\u0142o w wybranych koloniach francuskich, g\u0142\u00f3wnie miastach portowych, na terenie kt\u00f3rych skupiska europejskie by\u0142y najliczniejsze. Polacy pracowali w charakterze przedstawicieli handlowych, lekarzy i wykwalifikowanych rzemie\u015blnik\u00f3w. Niewiele wi\u0119ksze skupisko pojawi\u0142o si\u0119 w tym czasie na terytorium Liberii. Z pa\u0144stwem tym bowiem Liga Morska i Kolonialna podpisa\u0142a umow\u0119 na dzier\u017caw\u0119 teren\u00f3w plantacyjnych. Na miejsce uda\u0142o si\u0119 w\u00f3wczas kilkunastu plantator\u00f3w z Polski, kt\u00f3rzy pr\u00f3bowali uprawia\u0107 ro\u015bliny kolonialne. Jednak\u017ce geografia i przyroda, w tym odmienne warunki glebowe i hodowlane, brak odpowiedniego wykszta\u0142cenia ze strony zainteresowanych przyczyni\u0142y si\u0119 do tego, \u017ce akcja ta zako\u0144czy\u0142a si\u0119 fiaskiem, poniewa\u017c Polacy nie byli w stanie konkurowa\u0107 z plantatorami z innych pa\u0144stw; lepiej do takiej profesji przygotowanych.<br \/>\nDo sz\u00f3stej kategorii zaliczy\u0107 mo\u017cna emigrant\u00f3w wojskowych, kt\u00f3rzy dotarli tutaj w mundurach Wojska Polskiego realizuj\u0105c za\u0142o\u017cenia polityczne mocarstw kolonialnych. Pierwsi z nich przybyli w te strony jeszcze przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105. W niemieckiej armii kolonialnej znalaz\u0142 si\u0119 m.in. Miko\u0142aj Grunitzky, kt\u00f3ry zajmowa\u0142 stanowisko w administracji kolonialnej Togo. Jego syn, kt\u00f3ry zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z lokalnymi elitami politycznymi, wybrany zosta\u0142 w okresie dekolonizacji do pe\u0142nienia funkcji prezydenta republiki tego kraju. Czasow\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 we francuskiej Legii Cudzoziemskiej odbywali te\u017c polscy emigranci skupieni na Zachodzie. Najwi\u0119ksza grupa polskich wojskowych znalaz\u0142a si\u0119 w Afryce Zachodniej po 1939 r. I tak, najpierw trafili tu wojskowi, kt\u00f3rzy po upadku Francji mieli by\u0107 ewakuowani na Wyspy Brytyjskie. Jednak\u017ce, w zwi\u0105zku z tym, i\u017c koniec wojny niemiecko-francuskiej zasta\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 polskich formacji wojskowych na po\u0142udniu Francji, podj\u0119to decyzj\u0119 o przetransportowaniu ich na \u201eCzarny L\u0105d\u201d. Kilkuset wojskowych podj\u0119\u0142a w\u00f3wczas flota brytyjska i flota pa\u0144stw sprzymierzonych, kt\u00f3ra przetransportowa\u0142a ich na po\u0142udnie.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\nW czasie II wojny \u015bwiatowej dotarli tu tak\u017ce polscy piloci i obs\u0142uga naziemna transportuj\u0105ca maszyny lataj\u0105ce z wybrze\u017ca zachodnioafryka\u0144skiego do Egiptu. Pomaga\u0142a w ten spos\u00f3b Brytyjczykom w zaopatrywaniu \u017co\u0142nierzy walcz\u0105cych z Africa Korps. Na g\u0142\u00f3wn\u0105 baz\u0119 tej operacji wybrano w\u00f3wczas gha\u0144skie Takoradi, gdzie w 1940 roku za\u0142o\u017cona zosta\u0142a baza brytyjskich si\u0142 powietrznych. To g\u0142\u00f3wnie stamt\u0105d sprowadzano (przez najwi\u0119ksz\u0105 pustyni\u0119 \u015bwiata) samoloty nad Nil. Inn\u0105 grup\u0105 polskich wojskowych stanowi\u0142, licz\u0105cy 273 osoby, korpus oficerski, kt\u00f3ry wspiera\u0142 brytyjskie wojska kolonialne stacjonuj\u0105ce w Afryce Zachodniej.<br \/>\n*<br \/>\nCharakter pobytu i dzia\u0142alno\u015bci Polak\u00f3w oraz przedstawicieli Polonii w Afryce Zachodniej zmieni\u0142 si\u0119 po powstaniu w tym rejonie niepodleg\u0142ych pa\u0144stw. Proces ten mia\u0142 miejsce w latach 1957-1975. Nowopowsta\u0142e podmioty nie posiada\u0142y rozwini\u0119tego przemys\u0142u, wyspecjalizowanych kadr, odpowiednich zasob\u00f3w czy my\u015bli technologicznej, co uzale\u017cnia\u0142o je od pomocy udzielanej z zewn\u0105trz. Niekt\u00f3re pa\u0144stwa zachodnioafryka\u0144skie opowiedzia\u0142y si\u0119 za zachowaniem wsp\u00f3\u0142pracy z dotychczasowymi metropoliami kolonialnymi, inne nawi\u0105za\u0142y bli\u017csz\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Blokiem Wschodnim, zdominowanym przez Zwi\u0105zek Radziecki, a pozosta\u0142e wybra\u0142y opcj\u0119 nieanga\u017cowania si\u0119 w konflikt mi\u0119dzy Wschodem a Zachodem. Jedn\u0105 z form pomocy okazywanej pa\u0144stwom zachodnioafryka\u0144skim sta\u0142o si\u0119 wysy\u0142anie specjalist\u00f3w i kadr naukowo-technicznych, kt\u00f3re mia\u0142y wzmocni\u0107 miejscowe gospodarki. Do takiej formu\u0142y nawi\u0105zywa\u0142y zar\u00f3wno pa\u0144stwa zachodnie, jak i wschodnie, w tym Polska Ludowa. Ta ostatnia wysy\u0142a\u0142a tutaj g\u0142\u00f3wnie in\u017cynier\u00f3w, lekarzy, nauczycieli i ekonomist\u00f3w. Dzi\u0119ki temu kilka tysi\u0119cy polskich specjalist\u00f3w przyby\u0142o do Afryki Zachodniej, tworz\u0105c w miejscowych warunkach typowe grupy bran\u017cowe. Niemal w tym samym czasie w regionie zachodnioafryka\u0144skim pojawili si\u0119 tak\u017ce przedstawiciele Polonii zachodnioeuropejskiej i p\u00f3\u0142nocnoameryka\u0144skiej, kt\u00f3rzy r\u00f3wnie\u017c uczestniczyli w rozwoju gospodarek tych podmiot\u00f3w (specjali\u015bci polonijni docierali tam za po\u015brednictwem organizacji mi\u0119dzynarodowych, g\u0142\u00f3wnie agend ONZ).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\nWysy\u0142anie kadr naukowo-technicznych z Polski rozpocz\u0119to jeszcze w latach 50. XX w. W\u00f3wczas to pierwsi odpowiednio zrekrutowani specjali\u015bci trafili na kontynent azjatycki i afryka\u0144ski. Od tego czasu trafiali oni do gospodarek kraj\u00f3w rozwijaj\u0105cych si\u0119 na trzech zasadniczych p\u0142aszczyznach. Po pierwsze kadry takie udawa\u0142y si\u0119 m.in. do pa\u0144stw zachodnioafryka\u0144skich w ramach kontrakt\u00f3w zbiorowych, wynikaj\u0105cych z um\u00f3w dwustronnych, kt\u00f3rych celem by\u0142a realizacja konkretnej inwestycji. Po drugie wyje\u017cd\u017cali na zasadzie um\u00f3w indywidualnych, kt\u00f3re gwarantowa\u0142y im kontrakty w danym miejscu i na konkretnym stanowisku. Po trzecie kadry te by\u0142y anga\u017cowane za po\u015brednictwem organizacji mi\u0119dzynarodowych &#8211; g\u0142\u00f3wnie ONZ. Za\u015b sam\u0105 rekrutacj\u0105 i zatrudnianiem os\u00f3b na stanowiskach eksperckich zajmowa\u0142y si\u0119 naczelne organy administracji pa\u0144stwowej.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\nDo pierwszych wyjazd\u00f3w polskich kadr naukowo-technicznych w ten rejon dosz\u0142o ju\u017c na prze\u0142omie lat 50. i 60. XX w. Pocz\u0105tkowo wysy\u0142ano pojedyncze osoby &#8211; g\u0142\u00f3wnie lekarzy, ekonomist\u00f3w i technik\u00f3w. Kolejne, wi\u0119ksze grupy specjalist\u00f3w, wysy\u0142ano tutaj w latach 70. i 80. XX w. Podstawowym miejscem pracy tych ludzi by\u0142y Ghana i Gwinea. W dekadzie lat 60. XX w. \u0142\u0105czna liczba polskich specjalist\u00f3w zatrudnionych corocznie w regionie zachodnioafryka\u0144skim nie przekracza\u0142a 100 os\u00f3b. Najcz\u0119\u015bciej waha\u0142a si\u0119 ona mi\u0119dzy kilkunastoma a kilkudziesi\u0119cioma pracobiorcami.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\nW dekadzie lat 70. XX w. zmieni\u0142 si\u0119 jednak obraz tych migracji. Po pierwsze, w zwi\u0105zku z przewrotami politycznymi do kt\u00f3rych dosz\u0142o na terenie Ghany i Gwinei, kraje te ograniczy\u0142y swoje kontakty z Blokiem Wschodnim. Po drugie, polskie kadry dotar\u0142y w tym czasie tak\u017ce do: Liberii, Wybrze\u017ca Ko\u015bci S\u0142oniowej i Nigerii.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\nDo zmiany ilo\u015bciowej przyczyni\u0142 si\u0119 tak\u017ce rozw\u00f3j relacji polsko-nigeryjskich, wyra\u017caj\u0105cy si\u0119 w zainicjowanej w tym okresie wsp\u00f3\u0142pracy gospodarczej. W wyniku kt\u00f3rej (m. in. za po\u015brednictwem \u201ePolservice\u201d, kt\u00f3ry rekrutowa\u0142 corocznie kilkaset os\u00f3b) przyby\u0142o tutaj wielu polskich specjalist\u00f3w. W tym czasie prac\u0119 podj\u0119\u0142o tutaj ok. 2000 Polak\u00f3w, reprezentuj\u0105cych r\u00f3\u017cne grupy zawodowe.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\nW dekadzie lat 80. XX w. pozytywne efekty wypracowane w relacjach polsko-zachodnioafryka\u0144skich jeszcze si\u0119 pog\u0142\u0119bi\u0142y (w tym czasie, poza Ghan\u0105 i Nigeri\u0105, kontrakty oferowane przez \u201ePolservice\u201d nie dotyczy\u0142y regionu zachodnioafryka\u0144skiego).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\nW Ghanie zatrudnienie znalaz\u0142y jedynie pojedyncze osoby, jednak\u017ce w kraju tym mieszkali te\u017c Polacy z mieszanych zwi\u0105zk\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich zawartych w efekcie wcze\u015bniejszej obecno\u015bci gha\u0144skich student\u00f3w na polskich uczelniach.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\nOdmiennie prezentowa\u0142a si\u0119 kwestia rekrutacji kadr naukowo-technicznych na teren Nigerii, gdzie polscy specjali\u015bci przyje\u017cd\u017cali w ci\u0105gu ca\u0142ej dekady. Najwi\u0119ksze nasilenie przyjazd\u00f3w mia\u0142o miejsce do 1983 r. W roku tym wys\u0142ano tam a\u017c ponad 700 os\u00f3b. Z czasem liczba ta jednak spada\u0142a, przyk\u0142adowo w 1989 r. dotar\u0142y tam z Polski zaledwie 52 osoby. W latach 80. zatrudnienie w Nigerii podj\u0119\u0142o \u0142\u0105cznie ok. 3500 polskich specjalist\u00f3w wywodz\u0105cych si\u0119 z r\u00f3\u017cnych grup wiekowych i zawodowych. Doda\u0107 nale\u017cy, \u017ce w tym czasie Nigeria nale\u017ca\u0142a (poza Libi\u0105 i Algieri\u0105) do trzech wiod\u0105cych rynk\u00f3w afryka\u0144skich zwi\u0105zanych z liczb\u0105 zatrudnianych kadr naukowo-technicznych.<br \/>\nPocz\u0105tek lat 90. XX w. przyni\u00f3s\u0142 diametralne zmiany w ilo\u015bci wysy\u0142anych kadr na rynek zachodnioafryka\u0144ski. Wielko\u015b\u0107 polskich specjalist\u00f3w skurczy\u0142a si\u0119 do ok. 100 os\u00f3b, z czego jedynie kilku, kilkunastu pracowa\u0142o na terytorium Ghany, a pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 by\u0142a obecna w Nigerii. Z sytuacj\u0105 tak\u0105 mieli\u015bmy i mamy do czynienia w ca\u0142ym okresie III RP. Jednak\u017ce, w mi\u0119dzy czasie pojawi\u0142y si\u0119 nowe mo\u017cliwo\u015bci zatrudnienia polskich specjalist\u00f3w przez korporacje mi\u0119dzynarodowe, mo\u017cliwo\u015bci te jednak nie dotycz\u0105 setek, a jedynie kilku czy kilkunastu os\u00f3b. Szacuje si\u0119, \u017ce w ostatnich trzech dekadach do kraj\u00f3w zachodnioafryka\u0144skich dotar\u0142o kilkuset polskich in\u017cynier\u00f3w, geolog\u00f3w, architekt\u00f3w, hydrolog\u00f3w i innych przedstawicieli zawod\u00f3w technicznych. Dok\u0142adne dane trudno zebra\u0107, bowiem wielu specjalist\u00f3w zawiera kontrakty bezpo\u015brednio z pracodawcami, z pomini\u0119ciem polskich plac\u00f3wek dyplomatycznych.<br \/>\n*<br \/>\nWraz z kszta\u0142towaniem si\u0119 spo\u0142eczno\u015bci polskich i polonijnych w regionie zachodnioafryka\u0144skim rodzi\u0142o si\u0119 tam \u017cycie spo\u0142eczne tych grup. Jak ju\u017c zauwa\u017cono, przedstawiciele Polonii byli tam obecni ju\u017c w XIX w., nast\u0119pnie w okresie mi\u0119dzywojennym, czasie II wojny \u015bwiatowej i pierwszych latach po jej zako\u0144czeniu. Jednak\u017ce na zasadnicze oblicze wsp\u00f3\u0142czesnej diaspory polskiej w tym regionie wp\u0142yn\u0119li zachodnioafryka\u0144scy studenci, kt\u00f3rzy po przybyciu nad Wis\u0142\u0119 weszli w zwi\u0105zki ma\u0142\u017ce\u0144skie z Polkami. Poza t\u0105 grup\u0105 w \u015brodowisku Polonii w tej cz\u0119\u015bci \u015bwiata znale\u017ali si\u0119 tak\u017ce polscy uchod\u017acy z czas\u00f3w wojny, kt\u00f3rzy nie powr\u00f3cili do kraju po 1945 roku, staraj\u0105c si\u0119 u\u0142o\u017cy\u0107 sobie \u017cycie w nowych warunkach mi\u0119dzynarodowych. W zwi\u0105zku z tym, i\u017c byli oni zwi\u0105zani z tzw. \u201eemigracj\u0105 londy\u0144sk\u0105\u201d, w\u0142adze w Warszawie (zdominowane przez komunist\u00f3w) nie darzy\u0142y ich sympati\u0105. Do pewnych zmian dosz\u0142o w latach 60. XX w., kiedy za cen\u0119 akceptacji systemu politycznego PRL, zacz\u0119to z nimi nawi\u0105zywa\u0107 wsp\u00f3\u0142prac\u0119. W oparciu o tych, kt\u00f3rzy ustr\u00f3j PRL zaakceptowali zacz\u0119to te\u017c tworzy\u0107 sp\u00f3\u0142ki polsko-polonijne, kt\u00f3re umo\u017cliwia\u0142y wej\u015bcie polskiej gospodarce na obce rynki. Osobn\u0105 zbiorowo\u015b\u0107 tworzyli polscy specjali\u015bci i kadry naukowo-techniczne, kt\u00f3rych pobyt mia\u0142 charakter tymczasowy. Doda\u0107 nale\u017cy, \u017ce oparciem dla wsp\u00f3\u0142czesnych skupisk polskich i polonijnych w tym regionie by\u0142o polskie duchowie\u0144stwo, kt\u00f3re sukcesywnie w\u0142\u0105cza\u0142o si\u0119 w nurt pracy misyjnej w poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stwach tego obszaru.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\nNajwi\u0119ksze grupy emigrant\u00f3w powojennych dotar\u0142y do Nigerii, Ghany i Wybrze\u017ca Ko\u015bci S\u0142oniowej, za\u015b przedstawicieli kadr naukowo-technicznych pojawi\u0142o si\u0119 najwi\u0119cej w Nigerii, Ghanie i Gwinei. Aktywno\u015b\u0107 spo\u0142eczna tych skupisk by\u0142a zatem najwi\u0119ksza, zaowocowa\u0142a te\u017c ona powstaniem \u017cycia stowarzyszeniowego i organizacyjnego, a w przypadku Wybrze\u017ca Ko\u015bci S\u0142oniowej tak\u017ce biznesowego.<br \/>\nW zwi\u0105zku z przyjazdem do Ghany na pocz\u0105tku lat 60. XX w. dziesi\u0105tek polskich specjalist\u00f3w, kraj ten sta\u0142 si\u0119 pierwszym podmiotem, w kt\u00f3rym zacz\u0119to tworzy\u0107 polskie \u017cycie instytucjonalne. I tak, w Akrze uruchomiono z czasem Klub Polski, kt\u00f3ry mia\u0142 jednoczy\u0107 specjalist\u00f3w wok\u00f3\u0142 jednego miejsca. Integruj\u0105c Polak\u00f3w przebywaj\u0105cych w obcym j\u0119zykowo i kulturowo spo\u0142ecze\u0144stwie. W klubie wy\u015bwietlano polskie filmy, kt\u00f3re otrzymywano z ambasady lub z polskich statk\u00f3w przyp\u0142ywaj\u0105cych do Temy. W tym czasie w klubie dzia\u0142a\u0142a sekcja dzieci\u0119ca \u201eWis\u0142a\u201d, do kt\u00f3rej nale\u017ca\u0142o ok. 50-cioro dzieci i m\u0142odzie\u017cy w wieku szkolnym. W zwi\u0105zku z tym, i\u017c specjali\u015bci udawali si\u0119 do pracy za granic\u0105 z rodzinami starano si\u0119 zapewni\u0107 polskim dzieciom podstawowe rozrywki, kt\u00f3re propagowano w kraju. Z my\u015bl\u0105 o najm\u0142odszych organizowano konkursy i r\u00f3\u017cne imprezy. Powodzeniem cieszy\u0142 si\u0119 np. konkurs plastyczny na wyroby z surowc\u00f3w afryka\u0144skich. W latach 70. XX w. klubem tym kierowa\u0142a El\u017cbieta St\u0119czniewska.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\nPodobne dzia\u0142ania prowadzono tak\u017ce w Nigerii, na terenie kt\u00f3rej (najliczniejsze w tej cz\u0119\u015bci \u015bwiata) skupisko polskie posiada\u0142o miejsca do integracji w Lagos i Enugu, tj. w miejscach, gdzie Polak\u00f3w by\u0142o najwi\u0119cej. Aczkolwiek tymczasowe lokale i miejsca spotka\u0144 dzia\u0142a\u0142y tak\u017ce w innych miastach, w kt\u00f3rych przebywa\u0142a wi\u0119ksza grupa polskich specjalist\u00f3w. Podobnie, jak na terytorium Ghany, \u015brodowisko to wspierane by\u0142o przez nielicznych \u201eemigrant\u00f3w londy\u0144skich\u201d. Oparciem dla tej inicjatywy by\u0142y te\u017c rodziny polsko-afryka\u0144skie wraz z potomstwem.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\nReasumuj\u0105c stwierdzi\u0107 nale\u017cy, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesne skupiska polskie i polonijne w Afryce Zachodniej nie s\u0105 liczne i nale\u017c\u0105 do najmniejszych w \u015bwiecie. Ca\u0142a zbiorowo\u015b\u0107 na pocz\u0105tku XXI w. liczy\u0142a zaledwie kilkaset os\u00f3b. Co wi\u0119cej, zbiorowo\u015b\u0107 ta podlega\u0142a nieustannym zmianom, wynikaj\u0105cym z wykonywanej przez cz\u0119\u015b\u0107 emigrant\u00f3w pracy i zwi\u0105zanej z tym rotacji. I tak, niekt\u00f3rzy z pracownik\u00f3w wyje\u017cd\u017cali po odbyciu kontraktu, inni przyje\u017cd\u017cali na ich miejsce podejmuj\u0105c zatrudnienie. Zmiany ilo\u015bciowe odnotowano tak\u017ce w gronie polskich misjonarzy i misjonarek, kt\u00f3rzy zale\u017cni byli od decyzji swoich prze\u0142o\u017conych, sytuacji spo\u0142eczno-politycznej w danym kraju i w\u0142asnego zdrowia, kt\u00f3re nie zawsze sprawdza\u0142o si\u0119 w miejscowych warunkach. Z up\u0142ywem lat wyje\u017cd\u017ca\u0142y te\u017c (z zamiarem podj\u0119cia studi\u00f3w w Europie) dzieci z polsko-zachodnioafryka\u0144skich ma\u0142\u017ce\u0144stw mieszanych. Szukaj\u0105c swojego miejsca i przysz\u0142o\u015bci w bogatych krajach P\u00f3\u0142nocy.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\nObecnie, podobnie jak przed laty, najliczniejsze polskie skupiska znajduj\u0105 si\u0119 w Nigerii i Ghanie (wynika to z nast\u0119pstw korzystnie rozwijaj\u0105cej si\u0119 wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzypa\u0144stwowej po II wojnie \u015bwiatowej), jednak\u017ce ich dzia\u0142alno\u015b\u0107 stowarzyszeniowa jest raczej s\u0142aba. Co prawda spo\u0142eczno\u015bci polskie i polonijne w krajach zachodnioafryka\u0144skich po podejmowa\u0142y po 1989 roku r\u00f3\u017cne inicjatywy stowarzyszeniowe i organizacyjne, jednak\u017ce nie mia\u0142y one du\u017cego znaczenia. Inicjatorami takich dzia\u0142a\u0144 by\u0142y najcz\u0119\u015bciej polskie plac\u00f3wki dyplomatyczne, np. Ambasada RP w Abud\u017cy (w Nigerii), gdzie zbiorowo\u015b\u0107 polska i polonijna by\u0142a najlepiej zorganizowana, a sytuacja materialna Polak\u00f3w by\u0142a i jest zadowalaj\u0105ca (g\u0142\u00f3wny trzon tej spo\u0142eczno\u015bci stanowi\u0142y Polki, kt\u00f3re wysz\u0142y za m\u0105\u017c za Nigeryjczyk\u00f3w, kt\u00f3rzy uko\u0144czyli studia wy\u017csze w Polsce, legitymuj\u0105c si\u0119 zadowalaj\u0105cym statusem zawodowym i materialnym). W Lagos, by\u0142ej stolicy pa\u0144stwa, powo\u0142ano nawet Ko\u0142o Kobiet, kt\u00f3re znalaz\u0142o wsparcie w postaci pr\u0119\u017cnie dzia\u0142aj\u0105cego Stowarzyszenia Alumn\u00f3w Absolwent\u00f3w Uczelni Polskich, kt\u00f3re mia\u0142o swoje oddzia\u0142y w Lagos i Enugu. Jednak\u017ce, tradycyjnym miejscem spotka\u0144 Polonii sta\u0142y si\u0119 mury polskiej ambasady, do kt\u00f3rej przychodzili oni z okazji \u015bwi\u0105t narodowych i wa\u017cnych rocznic \u015brodowiskowych. Kilkana\u015bcie lat temu jednak (w 2001 roku), w zwi\u0105zku ze zmniejszaj\u0105c\u0105 si\u0119 liczb\u0105 dzieci polskich i polonijnych, zlikwidowano punkt konsultacyjny Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu, dzia\u0142aj\u0105cy w Lagos. Inn\u0105 instytucj\u0105, wspieraj\u0105c\u0105 inicjatywy polsko-afryka\u0144skie w tym mie\u015bcie by\u0142a Nigeryjsko-Polska Izba Handlowa, kt\u00f3r\u0105 w 2002 r. zast\u0105pi\u0142a Polsko-Nigeryjska Rada Biznesu w Lagos.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\nPodobn\u0105 specyfik\u0105 cieszy\u0142a si\u0119 zbiorowo\u015b\u0107 w Senegalu, kt\u00f3ra nale\u017ca\u0142a do lepiej sytuowanych w tym regionie. W 1995 roku w pa\u0144stwie tym powo\u0142ano Zwi\u0105zek Polak\u00f3w, kt\u00f3ry ugruntowa\u0142 obecno\u015b\u0107 polskiej diaspory. Instytucj\u0105 wspomagaj\u0105c\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 tego podmiotu stanowi\u0142 Zwi\u0105zek Absolwent\u00f3w Polskich Uczelni, a tradycyjnym miejscem polskich spotka\u0144 zosta\u0142a plac\u00f3wka dyplomatyczna w Dakarze.<br \/>\nProces integracji nielicznej polskiej diaspory zamieszkuj\u0105cej Wybrze\u017ce Ko\u015bci S\u0142oniowej zainicjowano najp\u00f3\u017aniej, tj. w maju 2000 roku, wraz z rozpocz\u0119ciem dzia\u0142alno\u015bci Stowarzyszenia Iworyjsko-Polskiego, na czele kt\u00f3rego stan\u0105\u0142 przedstawiciel miejscowej Polonii &#8211; prowadz\u0105cy dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarczo-turystyczn\u0105 w San Pedro (mieszkaj\u0105cy w tej cz\u0119\u015bci \u015bwiata od 40 lat). \u015arodowisko to spotyka\u0142o si\u0119 z okazji wa\u017cnych rocznic narodowych w Biurze Radcy Handlowego w Abid\u017canie, a podejmowane przez Polak\u00f3w dzia\u0142ania wspiera\u0142a grupa student\u00f3w afryka\u0144skich wykszta\u0142conych na polskich akademiach medycznych, kt\u00f3rzy dzi\u0119ki swojej aktywno\u015bci uzyskali wy\u017cszy status spo\u0142eczny i materialny.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\nW przypadku Gwinei, gdzie \u015brodowisko polonijne by\u0142o w gorszej sytuacji materialnej, instytucj\u0105 je integruj\u0105c\u0105 okaza\u0142 si\u0119 powo\u0142any tam konsulat honorowy. Podobna sytuacja mia\u0142a miejsce w Mali, ale tamtejszy konsulat honorowy nie utrzyma\u0142 si\u0119 w miejscowych realiach i zosta\u0142 zlikwidowany. Rodziny polsko-malijskie wspierane by\u0142y jednak przez Zwi\u0105zek Absolwent\u00f3w Polskich Uczelni (licz\u0105cy ok. 50 os\u00f3b). Zwi\u0105zek ten prze\u017cywa\u0142 swoje szczeg\u00f3lne chwile w dekadzie lat 90. XX w., kiedy prezydentem republiki zosta\u0142 jeden z jego cz\u0142onk\u00f3w. W innych krajach oparciem dla ma\u0142\u017ce\u0144stw polsko-afryka\u0144skich byli pracuj\u0105cy w terenie polscy misjonarze i misjonarki, jednak\u017ce odnosi\u0142o si\u0119 to jedynie do tych miejsc, w kt\u00f3rych byli oni obecni.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\nKo\u0144cz\u0105c, warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce z pojedynczymi rodzinami, kt\u00f3re s\u0105 niekiedy jedynymi reprezentantami spo\u0142eczno\u015bci polskiej w danym kraju, nie ma czasami \u017cadnej \u0142\u0105czno\u015bci, a plac\u00f3wki dyplomatyczne zdaj\u0105 sobie spraw\u0119 z ich istnienia tylko w\u00f3wczas, kiedy zwracaj\u0105 si\u0119 one z pro\u015bb\u0105 o pomoc b\u0105d\u017a udzielenia im schronienia.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n* * *<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\nB i b l i o g r a f i a<br \/>\n&#8211; Go\u0142\u0105bek S., Zwi\u0105zki Polski i Polak\u00f3w z Afryk\u0105 do roku 1945, Warszawa 1978.<br \/>\n&#8211; Knopek J., Stosunki Polski z krajami Afryki Zachodniej. Historia i wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, Bydgoszcz 2008.<br \/>\n&#8211; Knopek J., Stosunki polsko-zachodnioafryka\u0144skie, Toru\u0144 2013.<br \/>\n&#8211; Pa\u0144stwa Afryki Zachodniej: fakty \u2013 problemy stabilizacji i rozwoju \u2013 polskie kontakty, red. Z. \u0141azowski, Warszawa 2006-2008, t. 1-2.<br \/>\n&#8211; Polacy w Nigerii (1997), red. Z. \u0141azowski i in., Warszawa 1997-2000, t. 1-4.<br \/>\n&#8211; Poland`s Relations with West Africa (2004), ed. Z. \u0141azowski, Warsaw.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jacek Knopek, Politechnika Koszali\u0144ska ORCID: 0000-0002-9878-5808. Polacy i Polonia w krajach Afryki Zachodniej Afryka Zachodnia to jeden z sze\u015bciu region\u00f3w Czarnego L\u0105du, w sk\u0142ad kt\u00f3rego zalicza si\u0119 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie 16 pa\u0144stw tego kontynentu. Jedna grupa pa\u0144stw zlokalizowana jest w bliskim s\u0105siedztwie Atlantyku i Zatoki Gwinejskiej (Benin, Ghana, Gwinea, Liberia, Nigeria, Sierra Leone, Togo i Wybrze\u017ce [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4605,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[114],"tags":[],"class_list":["post-4603","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4603","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4603"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4603\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4607,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4603\/revisions\/4607"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4605"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4603"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4603"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4603"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}