{"id":4479,"date":"2023-01-26T13:12:36","date_gmt":"2023-01-26T12:12:36","guid":{"rendered":"http:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/?p=4479"},"modified":"2023-01-27T10:02:01","modified_gmt":"2023-01-27T09:02:01","slug":"4479-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/4479-2\/","title":{"rendered":"Ksi\u0105dz J\u00f3zef Gula (TChr) – jego \u017cycie i wsp\u00f3\u0142praca z Polakami i Poloni\u0105 w Australii i w Wielkiej Brytanii."},"content":{"rendered":"
\"image_pdf\"POBIERZ PDF<\/span><\/a>\"image_print\"<\/a><\/div>

K.Otoka<\/strong><\/p>\n

Ksi\u0105dz J\u00f3zef Gula (TChr) – jego \u017cycie i wsp\u00f3\u0142praca z Polakami i Poloni\u0105 w Australii i w Wielkiej Brytanii. <\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/strong>Ks. J\u00f3zef Zbigniew Gula <\/strong>– syn Antoniego i Jadwigi z domu Ekiert, przysz\u0142y kap\u0142an Towarzystwa Chrystusowego dla Polonii Zagranicznej[1]<\/a>, filozof i teolog, urodzi\u0142 si\u0119 21 sierpnia 1926 roku w Lublinie.<\/p>\n

Po uko\u0144czeniu Szko\u0142y Powszechnej, zda\u0142 (w 1939 roku) do I klasy Pa\u0144stwowego Gimnazjum i Liceum im. Jana Zamoyskiego w Lublinie. Jednak\u017ce z powodu wybuchu II wojny \u015bwiatowej nauki w tej plac\u00f3wce nigdy nie podj\u0105\u0142.<\/p>\n

W czasie wojny jako nastolatek dokszta\u0142ca\u0142 si\u0119 (uczestniczy\u0142 w tajnych kursach) i pracowa\u0142 zar\u00f3wno jako pomocnik litograficzny w drukarni, jak i jako robotnik.<\/p>\n

W tym czasie, jako cz\u0142onek \u201eSzarych Szereg\u00f3w\u201d o pseudonimie \u201eLongin\u201d, zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 te\u017c w dzia\u0142alno\u015b\u0107 Armii Krajowej (AK). W 1944 roku pe\u0142ni\u0142 te\u017c funkcj\u0119 sanitariusza i \u201eamunicyjnego r\u0119cznego karabinu maszynowego\u201d w Oddziale Le\u015bnym \u201eNerwa”[2]<\/a>. W ko\u0144cowej fazie wojny oddzia\u0142 ten wchodzi\u0142 w sk\u0142ad kompanii 8. Pu\u0142ku Piechoty Legion\u00f3w Okr\u0119gu AK Lublin. Pod koniec czerwca 1944 roku oddzia\u0142 \u201eNerwa\u201d (wraz z oddzia\u0142ami AK \u201eArgil\u201d i \u201eMa\u0142y\u201d (z 15 Pu\u0142ku Piechoty AK \u201eWilk\u00f3w”) w okolicach \u00a0J\u00f3zefowa nad Wis\u0142\u0105 star\u0142 si\u0119 z oddzia\u0142em Gwardii Ludowej (GL) \u201eCie\u0144\u201d, kt\u00f3ry d\u0105\u017cy\u0142 do rozbicia \u017co\u0142nierzy AK. Pod koniec lipca 1944 roku oddzia\u0142 J\u00f3zefa Guli zosta\u0142 ostatecznie przez NKWD i wspomniany oddzia\u0142 GL rozbrojony. Z tego te\u017c powodu J\u00f3zef Gula przez jaki\u015b czas ukrywa\u0142 si\u0119, pracuj\u0105c jako sanitariusz w przyklasztornym szpitalu. Jako sanitariusz trafi\u0142 te\u017c\u00a0 na moment (ukrywaj\u0105c swoje zwi\u0105zki z AK) do Ludowego Wojska Polskiego. Z wojskiem tym dotar\u0142 w listopadzie 1945 roku do Poznania. Tutaj te\u017c (4 lipca 1947 roku) zda\u0142 egzaminy maturalne i uzyska\u0142 \u015bwiadectwo dojrza\u0142o\u015bci. Pod koniec sierpnia tego samego roku zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 z pro\u015bb\u0105 do Towarzystwa Chrystusowego (TChr) o przyj\u0119cie do Nowicjatu kleryk\u00f3w. Do seminarium przyj\u0119ty zosta\u0142 miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej – 20 wrze\u015bnia[3]<\/a>.<\/p>\n

W 1948 roku podj\u0105\u0142 te\u017c studia filozoficzne, kt\u00f3re uko\u0144czy\u0142 w Poznaniu w czerwcu 1950 roku. W tym samym roku rozpocz\u0105\u0142 te\u017c studia teologiczne na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim. Trzy lata p\u00f3\u017aniej, 21 czerwca 1953 roku (w Poznaniu), przyj\u0105\u0142 z r\u0105k ks. Bpa Herberta Bednorza \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie.<\/p>\n

Zanim wyjecha\u0142 za granic\u0119 przez kilka lat pracowa\u0142 w Wy\u017cszym Seminarium Duchownym w Zi\u0119bicach \u015al\u0105skich (1954-1958). Nast\u0119pnie s\u0142u\u017cy\u0142 w Naramowicach i parafii \u015bw. Jana Chrzciciela w Szczecinie. Przez jaki\u015b czas by\u0142 te\u017c proboszczem \u00a0parafii Sarbia ko\u0142o Szczecina.<\/p>\n

W 1959 roku skierowany zosta\u0142 jednak przez ks. Ignacego Posadzego do pracy zagranicznej. Pocz\u0105tkowo, tj. przez 10 lat (1959-1969), pos\u0142ug\u0119 kap\u0142a\u0144sk\u0105 pe\u0142ni\u0142 w\u015br\u00f3d Polonii australijskiej. Wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z tamtejsz\u0105 Poloni\u0105 rozpocz\u0105\u0142 w diecezji Maitland-Newcastle, w Nowej Po\u0142udniowej Walii (msze \u015bw. odprawia\u0142 w: Cardiff, Greta, Hamilton, Tarro i Maitland). W tym czasie, w Domu Polskim w Broadmeadow, po\u015bwi\u0119ci\u0142 \u201e\u015bwietlic\u0119 Mieszka I\u201d, z kt\u00f3rej korzystali m. in. uczniowie Polskiej Szko\u0142y Sobotniej. \u00a0Za\u015b we wrze\u015bniu 1962 roku mianowany zosta\u0142 superiorem okr\u0119gowym wszystkich Chrystusowc\u00f3w, kt\u00f3rzy przebywali w tym kraju[4]<\/a>. W tym czasie, tj. do 1965 roku pe\u0142ni\u0142 te\u017c rol\u0119 reprezentanta Polskiej Misji Katolickiej przy Radzie Naczelnej Organizacji Polskich w Australii (1959-1965). W 1965 roku przeniesiony zosta\u0142 z Nowej Po\u0142udniowej Walii do stanu Victoria – do Sale-Gipsland.<\/p>\n

Warto wspomnie\u0107, \u017ce pe\u0142ni\u0105c funkcj\u0119 zast\u0119pcy Rektora Polskiej Misji Katolickiej w tym kraju, mocno anga\u017cowa\u0142 si\u0119 te\u017c w obchody Tysi\u0105clecia Chrztu pa\u0144stwa polskiego<\/em>, kt\u00f3re celebrowano we wszystkich o\u015brodkach polskich w Australii i na Tasmanii[5]<\/a>.<\/p>\n

W 1970 roku (w marcu) wyjecha\u0142 do Wielkiej Brytanii. Pocz\u0105tkowo przebywa\u0142 w Lampeter – w hrabstwie Ceredigion (w \u015brodkowej Wali). Kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej jednak (we wrze\u015bniu) zosta\u0142 prze\u0142o\u017conym ksi\u0119\u017cy Chrystusowc\u00f3w w Anglii (otrzyma\u0142 tytu\u0142 wiceprowincja\u0142a). Nast\u0119pnie, tj. w pa\u017adzierniku tego samego roku, ks. W\u0142adys\u0142aw Staniszewski (\u00f3wczesny rektor Polskiej Misji Katolickiej w Anglii i Walii) przeni\u00f3s\u0142 go do Newcastle-Upon-Tyne (w p\u00f3\u0142nocno-wschodniej Anglii). St\u0105d, po czterech latach (w styczniu 1974 r.) trafi\u0142 do Londynu – do parafii polskiej na Wimbledonie.<\/p>\n

Przebywaj\u0105c w stolicy Wielkiej Brytanii ks. Gula nawi\u0105za\u0142 kontakt z Polskim Uniwersytetem na Obczy\u017anie (PUNO). Z uczelni\u0105 t\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 ponad 20 lat – pocz\u0105tkowo jako wyk\u0142adowca, a po obronie doktoratu na University College London (w 1992 roku) tak\u017ce jako profesor. W latach 1998 -1999 \u00a0pe\u0142ni\u0142 nawet funkcje prorektora tej najmniejszej polskiej uczelni. A w kolejnych latach by\u0142 aktywnym cz\u0142onkiem Senatu PUNO.<\/p>\n

Jak zauwa\u017cy\u0142a Joanna Py\u0142at \u201ewni\u00f3s\u0142 do PUNO\u00a0 zar\u00f3wno\u00a0 idea\u0142y\u00a0 krakowskiego\u00a0 Alma Mater, jak i dociekliwe spojrzenie absolwenta University College London\u201d[6]<\/strong><\/a>. <\/em><\/p>\n

W tym czasie napisa\u0142 te\u017c i opublikowa\u0142 w j\u0119zyku angielskim dwie ksi\u0105\u017cki – The Roman Catholic Church in the History of the Polish Exiled Community in Great Britain<\/em> (1993) i Poles in the USRR during the Second World War.<\/em><\/p>\n

W swoich publikacjach podkre\u015bla\u0142, \u017ce \u201enacja jest spo\u0142eczno\u015bci\u0105 kulturow\u0105 a nie polityczn\u0105\u201d[7]<\/a>. Przypomina\u0142, \u017ce w wydaniu polskim kultura stanowi produkt materialnego i duchowego rozwoju narodu<\/em>, a tak\u017ce, \u017ce \u201eprzekazywana by\u0142a z pokolenia na pokolenie\u201d[8]<\/a>.<\/p>\n

Przez lata pracowa\u0142 te\u017c jako wolontariusz w polonijnych organizacjach. By\u0142 m. in. powiernikiem Polskiego Funduszu Dobroczynno\u015bci i Funduszu Mateusza Grabowskiego w Londynie, cz\u0142onkiem Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczy\u017anie (PTNO), kapelanem Zwi\u0105zku Katolickich Polskich Organizacji Kobiecych i Ko\u0142a Harcerek i Harcerzy z Lat Minionych. <\/em>Co ciekawe, w czasie Stanu Wojennego zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 zar\u00f3wno w organizacj\u0119 pomocy na rzecz rodak\u00f3w w kraju, jak i (m. in. z gen. Klemensem Rudnickim) w protesty pod Ambasad\u0105 PRL[9]<\/a>.<\/p>\n

W ludzkiej pami\u0119ci zapisa\u0142 si\u0119 jednak g\u0142\u00f3wnie jako proboszcz parafii Wimbledon- Pytney, kt\u00f3ry przyczyni\u0142 si\u0119 do zakupu ko\u015bcio\u0142a \u015aw. Jana Ewangelisty[10]<\/strong><\/em><\/a>.<\/em><\/p>\n

Dla Polak\u00f3w zamieszka\u0142ych w po\u0142udniowo-zachodnim Londynie zakup tego Ko\u015bcio\u0142a stanowi\u0142 wa\u017cny (wr\u0119cz prze\u0142omowy) moment, poniewa\u017c wcze\u015bniej gromadzi\u0107 si\u0119 oni mogli jedynie w ma\u0142ej kaplicy usytuowanej w domu parafialnym przy Pelham Road[11]<\/a>. W 1974 r. ks. J\u00f3zef Gula przedstawi\u0142 parafianom pomys\u0142 zakupu Ko\u015bcio\u0142a i nowego domu parafialnego[12]<\/a>. Kontrakt w sprawie zakupu tego domu (Polskiego O\u015brodka Katolickiego Wimbledon-Putney) podpisany zosta\u0142 10 pa\u017adziernika 1976. Dwa miesi\u0105ce p\u00f3\u017aniej, tj. 2 stycznia 1977 roku, dom ten po\u015bwi\u0119cony zosta\u0142 przez rektora PMK ks. pra\u0142. Karola Zieli\u0144skiego[13]<\/a>.<\/p>\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015aw. Jana Ewangelisty przej\u0119ty zosta\u0142 przez polsk\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119 nico p\u00f3\u017aniej, tj. 1 maja 1977 roku[14]<\/a>. Uroczysto\u015b\u0107 po\u015bwi\u0119cenia Ko\u015bcio\u0142a zorganizowana zosta\u0142a 29 maja. W dniu tym Ko\u015bci\u00f3\u0142 po\u015bwi\u0119ci\u0142 J.E. ks. bp W\u0142adys\u0142aw Rubin – delegat Prymasa Polski dla Duszpasterstwa Emigracji. Wsp\u00f3lnota parafialna otrzyma\u0142a te\u017c obraz Matki Bo\u017cej Cz\u0119stochowskiej (po\u015bwi\u0119cony przez Prymasa Polski – ks. Kardyna\u0142a Stefana Wyszy\u0144skiego)[15]<\/strong><\/em><\/a>, kt\u00f3ry dla cz\u0142onk\u00f3w parafii stanowi do dzisiaj symboliczny wymiar \u0142\u0105czno\u015bci z Ojczyzn\u0105.<\/p>\n

Ks. J\u00f3zef Gula funkcj\u0119 proboszcza pe\u0142ni\u0142 tutaj do 1987 roku. Po przekazaniu obowi\u0105zk\u00f3w pozosta\u0142 w parafii Wimbledon- Putney jako rezydent – mieszka\u0142 w Domu Parafialnym. Zmar\u0142 21 wrze\u015bnia 2012 roku w wieku 86 lat. Msza \u015bw. pogrzebowa, z udzia\u0142em abp Szczepana Weso\u0142ego, odprawiona zosta\u0142 8 pa\u017adziernika. Urn\u0119 z prochami zmar\u0142ego z\u0142o\u017cono w kolumbarium \u2013 w krypcie Ko\u015bcio\u0142a \u015aw. Jana Ewangelisty, kt\u00f3ry dzi\u0119ki jego staraniom zosta\u0142 zakupiony.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Pogrzeb ks. J\u00f3zefa Gduli<\/strong><\/p>\n

[1]<\/a> Towarzystwo Chrystusowe dla Polonii Zagranicznej\u00a0\u00a0 –\u00a0 zgromadzenie, kt\u00f3rego celem jest pos\u0142uga duchowa Polakom rozsianym po ca\u0142ym \u015bwiecie. Za\u0142o\u017cone w 1932 roku przez Kardyna\u0142a Augusta Hlonda (1881-1948), \u00f3wczesnego Ks. Prymasa. Za: Z\u0142oty jubileusz parafii p.w. \u015aw. Jana Ewangelisty, Wimbledon-Putney 1959-2009,<\/em> Londyn 2009, s. 22.<\/p>\n

[2]<\/a> \u201eDow\u00f3dca oddzia\u0142u GL – zosta\u0142 komendantem UB w Lublinie, odpowiedzialnym, m.in. za wy\u0142apywanie \u017co\u0142nierzy AK\u201d. Za: J. Py\u0142at, J. Py\u0142at, Wp\u0142yw koncepcji filozoficznych i postaw \u017cyciowych ks. Jerzego Mirewicza (TJ) i ks. J\u00f3zefa Guli (TChr) na kszta\u0142t i charakter \u015brodowisk polskich w Londynie, <\/em>[w]: Filozofia na Polskim Uniwersytecie na Obczy\u017anie<\/em>, praca pod red. M. P\u0142otka, J. Py\u0142at, A. Andrzejuk, Warszawa 2014.<\/p>\n

[3]<\/a> Ibidem.<\/p>\n

[4]<\/a> \u015ap. ks. dr J\u00f3zef Gula,<\/em> Chrystusowcy.pl\/schematyzm (data dost\u0119pu 23 grudnia 2022).<\/p>\n

[5]<\/a> I. Tr\u0119bicka, 50-lecie kap\u0142a\u0144stwa Ks. J\u00f3zefa Guli (TChr<\/em>), przem\u00f3wienie z 21 czerwca 2003 r.<\/p>\n

[6]<\/a> Fragment laudacji pogrzebowej wyg\u0142oszonej przez Joann\u0119 Py\u0142at w dniu pogrzebu ks. prof. J\u00f3zefa Guli, w dniu 8 pa\u017adziernika 2012 roku.<\/p>\n

[7]<\/a> J. Gula, The Roman Catholic Church in the History of the Polish Exiled Community in Great Britain<\/em>, London 2012, s. 42.<\/p>\n

[8]<\/a> J. Gula, The Roman Catholic<\/em>\u2026, s. 43.<\/p>\n

[9]<\/a> J. Py\u0142at, Friends of Poland 1982-2009. A short history<\/em>, London 2012,s. 11.<\/p>\n

[10]<\/a> Z\u0142oty jubileusz parafii p.w. \u015aw. <\/em>Jana Ewangelisty<\/em> Wimbledon-Putney 1959-2009<\/em>, Londyn 2009, s. 22.<\/p>\n

[11]<\/a> Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015aw. Jana Ewangelisty, Jubileusz 25-lecia Ko\u015bcio\u0142a Polskiego, wydanie okoliczno\u015bciowe, Londyn 29 czerwca 2002 r., s. 3; tak\u017ce: Wiadomo\u015bci na stronie internetowej parafii Wimbledon-Putney.<\/p>\n

[12]<\/a>\u00a0 W maju 1976 r. w dodatku \u201eWiadomo\u015bci Polskiego O\u015brodka Katolickiego Wimbledon\u201d ukaza\u0142 si\u0119 artyku\u0142 w sprawie plan\u00f3w zakupu ko\u015bcio\u0142a, z pro\u015bb\u0105 o gromadzenie funduszy na ten cel.\u00a0 Wkr\u00f3tce powo\u0142ano Og\u00f3lno-parafialny Komitet Finansowy, w\u00a0 sk\u0142adzie:\u00a0 ks. proboszcz J. Gula, prezes POS – S. Odrow\u0105\u017c-Pieni\u0105\u017cek i przewodnicz\u0105cy Samorz\u0105dnej Sekcji Kowenant\u00f3w – C. Syska. Za: Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015aw. Jana Ewangelisty, Jubileusz 25-lecia<\/em>\u2026, s. 3; tak\u017ce: Wiadomo\u015bci na stronie parafii Wimbledon-Putney.<\/p>\n

[13]<\/a> Du\u017cej trwa\u0142y sprawy zwi\u0105zane z zakupem Ko\u015bcio\u0142a – formalny kontrakt z Church Commissioners pomi\u0119dzy stron\u0105 angielsk\u0105 a Polsk\u0105 Misja Katolick\u0105 podpisano w kwietniu 1977 roku. Za: Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015aw. Jana Ewangelisty, Jubileusz 25-lecia\u2026, <\/em>s. 4; tak\u017ce: Wiadomo\u015bci na stronie parafii Wimbledon-Putney.<\/p>\n

[14]<\/a> W polsko-angielskim nabo\u017ce\u0144stwie ekumenicznym w Ko\u015bciele \u015bw. Jana Ewangelisty udzia\u0142 w wzi\u0119\u0142o 800 os\u00f3b. W dniu tym klucze do Ko\u015bcio\u0142a przekaza\u0142 ksi\u0119dzu J. Guli angielski dziekan Rev. Simons z Putney. Uroczysto\u015b\u0107 u\u015bwietni\u0142y wyst\u0119pu ch\u00f3r\u00f3w: anglika\u0144skiego ch\u00f3ru parafialnego oraz polskiego ch\u00f3ru im. K. Szymanowskiego, pod dyrekcj\u0105 M. Baranowskiego. Za: Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015aw. Jana Ewangelisty, Jubileusz 25-lecia Ko\u015bcio\u0142a Polskiego, wydanie okoliczno\u015bciowe, Londyn 29 czerwca 2002 roku, s. 5.<\/p>\n

[15]<\/a>\u00a0 W czasie tej uroczysto\u015bci po\u015bwi\u0119cono tak\u017ce ofiarowany przez parafian kielich mszalny oraz szaty liturgiczne. Za: Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015aw. Jana Ewangelisty, Jubileusz 25-lecia Ko\u015bcio\u0142a Polskiego, wydanie okoliczno\u015bciowe, Londyn 29 czerwca 2002 roku, s. 5.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

K.Otoka Ksi\u0105dz J\u00f3zef Gula (TChr) – jego \u017cycie i wsp\u00f3\u0142praca z Polakami i Poloni\u0105 w Australii i w Wielkiej Brytanii. Ks. J\u00f3zef Zbigniew Gula – syn Antoniego i Jadwigi z domu Ekiert, przysz\u0142y kap\u0142an Towarzystwa Chrystusowego dla Polonii Zagranicznej[1], filozof i teolog, urodzi\u0142 si\u0119 21 sierpnia 1926 roku w Lublinie. Po uko\u0144czeniu Szko\u0142y Powszechnej, […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":4481,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[93],"tags":[],"class_list":["post-4479","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4479","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4479"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4479\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4487,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4479\/revisions\/4487"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4481"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4479"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4479"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4479"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}