{"id":2491,"date":"2023-01-10T16:30:45","date_gmt":"2023-01-10T15:30:45","guid":{"rendered":"http:\/\/yanh.pl\/dev\/srbnp\/?p=2491"},"modified":"2023-01-27T10:02:01","modified_gmt":"2023-01-27T09:02:01","slug":"szczepanik-edward-franciszek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/szczepanik-edward-franciszek\/","title":{"rendered":"Szczepanik Edward Franciszek"},"content":{"rendered":"
\"image_pdf\"POBIERZ PDF<\/span><\/a>\"image_print\"<\/a><\/div>

Katarzyna Otoka, <\/strong><\/p>\n

Edward Franciszek Szczepanik \u2013 naukowiec, m\u0105\u017c stanu, spo\u0142ecznik – prezes Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczy\u017anie (PTNO) i \u015awiatowej Rady Bada\u0144 nad Poloni\u0105 (\u015aRBnP).<\/em><\/strong><\/p>\n

\"Krzy\u017c<\/a>
Krzy\u017c Polonii<\/figcaption><\/figure>\n

Pierwszy prezes \u015awiatowej Rady Bada\u0144 nad Poloni\u0105 (funkcjonuj\u0105cej pocz\u0105tkowo pod nazw\u0105 Rady Porozumiewawczej Bada\u0144 nad Poloni\u0105) – prof. dr Edward Franciszek Szczepanik<\/strong> (syn Franciszka i W\u0142adys\u0142awy), jeden z \u201enajwybitniejszych dzia\u0142aczy emigracji niepodleg\u0142o\u015bciowej po II wojnie \u015bwiatowej\u201d[1]<\/a>, urodzi\u0142 si\u0119 22 sierpnia 1915 r. w Suwa\u0142kach. Zmar\u0142 11 pa\u017adziernika 2005 roku w Bricklehampton Hall, w Worcestershire – w Wielkiej Brytanii.<\/p>\n

Edward Szczepanik – przysz\u0142y profesor ekonomii i ostatni premier rz\u0105du RP na uchod\u017astwie by\u0142 absolwentem suwalskiego Gimnazjum im. Karola Brzostowskiego (1933). W latach 1933-1936 studiowa\u0142 (pod kierunkiem prof. Edwarda Lipi\u0144skiego) na Wydziale Ekonomii Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej Handlowej (SGH) w Warszawie. Na tej uczelni (w 1936 r.) obroni\u0142 prac\u0119 Problemy monetarne Anglii w dobie kryzysu i <\/em>uzyska\u0142 tytu\u0142 magistra ekonomii[2]<\/a>. Nast\u0119pnie odby\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 wojskow\u0105 w Szkole Podchor\u0105\u017cych Rezerwy we W\u0142odzimierzu Wo\u0142y\u0144skim. W 1937 roku (w ramach stypendium Funduszu Kultury Narodowej) poszerza\u0142 swoj\u0105 wiedz\u0119 w London School of Economics and Political Science (LSE) w Londynie – studiowa\u0142 pod kierunkiem prof. Lionela Robbinsona i Friedricha von Hayek. W tym czasie nawi\u0105za\u0142 kontakt z wybitnym autorytetem w tej dziedzinie prof. Paulem Rosenstein – Rodanem, z kt\u00f3rym w przysz\u0142o\u015bci utrzymywa\u0142 bliskie i dobre relacje.<\/p>\n

Po powrocie do kraju Edward Szczepanik zatrudniony zosta\u0142 (jako asystent) na Wydziale Ekonomii Politycznej SGH w Warszawie. Tutaj tak\u017ce (w 1938 roku) opublikowa\u0142 prac\u0119 Zagadnienia naturalnego pieni\u0105dza <\/em>(1938)[3]<\/a>.<\/p>\n

W kampanii wrze\u015bniowej 1939 roku Edward Szczepanik (w\u00f3wczas w stopniu podchor\u0105\u017cego ogniomistrza) pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 dow\u00f3dcy baterii w Wilnie. Po ataku Armii Czerwonej na Polsk\u0119 (17 wrze\u015bnia 1939) i zaj\u0119ciu Wilna przez czerwonoarmist\u00f3w[4]<\/a>, przekroczy\u0142 przedwojenn\u0105 granic\u0119 polsko-litewsk\u0105 i wycofa\u0142 si\u0119 w g\u0142\u0105b Litwy. Tam te\u017c zosta\u0142 internowany (przebywa\u0142 m. in. w obozie dla internowanych w Wy\u0142kowyszkach[5]<\/a>, gdzie pozna\u0142 Stanis\u0142awa Portalskiego – przysz\u0142ego wieloletniego wiceprezesa \u015aRBnP). Po zaj\u0119ciu Litwy przez Zwi\u0105zek Sowiecki przetransportowany zosta\u0142 (w czerwcu 1940 r.) do obozu w Kozielsku, sk\u0105d przez stacj\u0119 Gnizadowo trafi\u0142 do miejscowo\u015bci Pawliszczew Bor ko\u0142o Juchnowa, a nast\u0119pnie do \u0142agru na p\u00f3\u0142wyspie Kola.<\/p>\n

Po zawarciu uk\u0142adu Sikorski\u2013Majski (30 lipca 1941 roku) i zwolnieniu z obozu dotar\u0142 (przez Archangielsk) do Tatiszczewa nad Wo\u0142g\u0105, gdzie wst\u0105pi\u0142 do formowanej w tym czasie 5. Dywizji Piechoty. W grudniu 1941 roku zosta\u0142 promowany do stopnia podporucznika[6]<\/a>. Jako \u017co\u0142nierz 2. Korpusu Polskiego gen. W\u0142adys\u0142awa Andersa – oficer 4. Pu\u0142ku Artylerii Lekkiej 5. Dywizji Piechoty, bra\u0142 miedzy innymi udzia\u0142 w walkach o Monte Cassino, Ankon\u0119 i Boloni\u0119. Za swoje zas\u0142ugi i m\u0119stwo otrzyma\u0142: Krzy\u017c Walecznych za bitw\u0119 o Boloni\u0119, dwukrotnie Srebrny Krzy\u017c Zas\u0142ugi z Mieczami i Croce al. Merito di Guerra[7]<\/a>.<\/p>\n

Po zako\u0144czeniu dzia\u0142a\u0144 wojennych (w stopniu kapitana) pe\u0142ni\u0142 przez jaki\u015b czas funkcj\u0119 opiekuna student\u00f3w Wydzia\u0142u Ekonomii i Prawa O\u015brodku Akademickiego 2. Korpusu w Rzymie. W po\u0142owie 1946 roku (po demobilizacji – w ramach Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia – PKPR) dotar\u0142 do Wielkiej Brytanii. \u00a0Tutaj (w latach 1946-1953) pracowa\u0142 jako wyk\u0142adowca ekonomii politycznej w Departamencie Ekonomiki i Handlu Polish University College (PUC)[8]<\/a>. W tym okresie nie tylko uko\u0144czy\u0142 kolejne studia magisterskie z ekonomii na London School of Economics (LSE), ale tak\u017ce pe\u0142ni\u0142 kilka innych (niezwykle wa\u017cnych) funkcji spo\u0142ecznych. By\u0142 (m. in.) cz\u0142onkiem zarz\u0105du Komitetu Obywatelskiego Pomocy Uchod\u017acom Polskim, sekretarzem zarz\u0105du Stowarzyszenia Ekonomist\u00f3w Polskich Zagranic\u0105, prezesa Stowarzyszenia Wychowank\u00f3w SGH na Obczy\u017anie, jak i pierwszym prezesem (za\u0142o\u017conego w 1951 roku) Instytutu Badania Zagadnie\u0144 Krajowych[9]<\/a>.<\/p>\n

W 1953 r. zosta\u0142 zatrudniony (pocz\u0105tkowo jako wyk\u0142adowca, a z czasem i dziekan) na Wydziale Ekonomii Uniwersytetu w Hong Kongu, gdzie napisa\u0142 prac\u0119 doktorsk\u0105 (obronion\u0105 na Uniwersytecie Londy\u0144skim) – The Economic Growth of Hong Kong (1959). <\/em><\/p>\n

W Azji przebywa\u0142 dziesi\u0119\u0107 lat. Pe\u0142ni\u0142 tam (m. in.) rol\u0119 doradcy ekonomicznego Komisji Planowania Gospodarczego w Pakistanie, a tak\u017ce eksperta gospodarczego w: INDO \u2013 Pacific Fisheries Council, High Commissioner for Refugees, UN Economic Commission for Asia and the Far East i Food and Agriculture Organisation of the UN (FAO) \u2013 Organizacji Narod\u00f3w Zjednoczonych do Spraw Wy\u017cywienia i Rolnictwa.<\/p>\n

Od 1963 do 1977 r. mieszka\u0142 w Rzymie, gdzie pracowa\u0142 jako starszy ekonomista i kierownik studi\u00f3w polityki rolnej Organizacji Narod\u00f3w Zjednoczonych (FAO). W tym czasie pe\u0142ni\u0142 tak\u017ce funkcj\u0119 doradcy w International Coffe Organisation oraz wyk\u0142adowcy w Instytucie Studi\u00f3w Spo\u0142ecznych w Hadze. By\u0142 tak\u017ce aktywnym cz\u0142onkiem Stowarzyszenia Polskich Kombatant\u00f3w we W\u0142oszech (pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 wiceprezesa). Zaanga\u017cowany by\u0142 r\u00f3wnie\u017c w dzia\u0142alno\u015b\u0107 Fundacji im. Margrabiny Janiny S. Umiatowskiej i Polskiego Instytutu Historycznego w Rzymi. By\u0142 te\u017c pierwszym przewodnicz\u0105cym (powo\u0142anej w 1975 roku) Rady Polak\u00f3w we W\u0142oszech, pe\u0142ni\u0105c jednocze\u015bnie (do 1978 r.) obowi\u0105zki delegata rz\u0105du RP na uchod\u017astwie przy Stolicy Apostolskiej[10]<\/a>.<\/p>\n

W 1978 roku powr\u00f3ci\u0142 do Wielkiej Brytanii. W latach 1978-1981 prowadzi\u0142 studia z zakresu rozwoju gospodarczego na Uniwersytecie w Sussex. W tym okresie tak\u017ce zwi\u0105za\u0142 si\u0119 ponownie z Instytutem Badania Zagadnie\u0144 Krajowych \u2013 pocz\u0105tkowo pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 wiceprezesa (1979-1982), a nast\u0119pnie (od po\u0142owy 1982 do 1986 roku) prezesa tego Instytutu. W 1980 r. otrzyma\u0142 tytu\u0142 profesora ekonomii Polskiego Uniwersytetu na Obczy\u017anie (PUNO)[11]<\/a>, a rok p\u00f3\u017aniej (w 1981 roku) obj\u0105\u0142 funkcj\u0119 prezesa Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczy\u017anie (PTNO). Niemal w tym samym czasie jako Minister do Spraw Krajowych w rz\u0105dzie RP na uchod\u017astwie i wicepremier zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w dzia\u0142ania wspieraj\u0105ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 krajowej opozycji (przedstawi\u0142 m. in. projekt pomocy gospodarczej dla kraju[12]<\/a>), a po wprowadzeniu Stanu Wojennego w Polsce w prace (dzia\u0142aj\u0105cej przy rz\u0105dzie) Rady Pomocy Nowym Uchod\u017acom[13]<\/a>.<\/p>\n

Jako prezes PTNO, a jednocze\u015bnie cz\u0142onek rz\u0105du RP na uchod\u017astwie, prof. Szczepanik przewodniczy\u0142 jesieni\u0105 1985 roku obradom II Kongresu Kultury Polskiej. Dziesi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej (w 1995 roku) zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce w organizacj\u0119 III Kongresu.<\/p>\n

W kwietniu 1986 roku zosta\u0142 desygnowany na Premiera Rz\u0105du RP na Uchod\u017astwie. Stanowisko to piastowa\u0142 dwukrotnie od 29 maja 1986 r. do 20 grudnia 1990 roku (tj. do rozwi\u0105zania gabinetu Rady Ministr\u00f3w i powo\u0142ania Komisji Likwidacyjnej Rz\u0105du RP na Uchod\u017astwie). Po 1990 roku skupi\u0142 si\u0119 na dzia\u0142alno\u015bci spo\u0142ecznej. Za swoje osi\u0105gni\u0119cia i dzia\u0142alno\u015b\u0107 otrzyma\u0142 (26 kwietnia 1995 roku) tytu\u0142 Doktora Honoris Causa Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej Handlowej.<\/p>\n

W czerwcu 1996 roku jako prezes Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczy\u017anie i wybitny ekonomista, uczestniczy\u0142 w konferencji naukowej zorganizowanej z jego inicjatywy w Lublinie. Podczas tej konferencji postanowiono powo\u0142a\u0107 Rad\u0119 Porozumiewawcz\u0105 Bada\u0144 nad Poloni\u0105 (obecnie: \u015awiatowa Rada Bada\u0144 nad Poloni\u0105 – \u015aRBnP). Rada \u201euzyska\u0142a status stowarzyszenia\u201d 5 wrze\u015bnia 1997 roku. Pierwszym prezesem \u015aRBnP zosta\u0142 prof. Edward Szczepanik. Funkcj\u0119 t\u0119 pe\u0142ni\u0142 do maja 2001 roku, nast\u0119pnie (a\u017c do \u015bmierci w pa\u017adzierniku 2005 r.) sprawowa\u0142 rol\u0119 honorowego prezesa Rady[14]<\/a>.<\/p>\n

Za swoje dokonania i zas\u0142ugi, poza wymienionymi wcze\u015bniej odznaczeniami wojskowymi, otrzyma\u0142 tak\u017ce: Krzy\u017c Kawalerski, Komandori\u0119 z Gwiazd\u0105 i Wielk\u0105 Wst\u0119g\u0105 Orderu Odrodzenia Polski, odznak\u0119 za Zas\u0142ugi dla Wojew\u00f3dztwa Suwalskiego i pa\u0144stwow\u0105 odznak\u0119 honorow\u0105 Zas\u0142u\u017cony dla Kultury Polskiej[15]<\/a>. W 2018 roku (po\u015bmiertnie) odznaczony zosta\u0142 orderem Krzy\u017ca Polonii \u015awiatowej Rady Bada\u0144 nad Poloni\u0105 \u2013 towarzystwa naukowego, kt\u00f3re za\u0142o\u017cy\u0142.<\/p>\n

Prof. Edward Szczepanik by\u0142 autorem i wsp\u00f3\u0142autorem wielu ksi\u0105\u017cek (m. in. Symposium on Economic and Social Problems of the Ear East, Hong Kong University Press 1963<\/em>; coauthor: New Limits of European Agriculture: politics and the common agricultural policy, University of Michigan 1985<\/em>) i artyku\u0142\u00f3w.<\/p>\n

Jego prace publikowano zar\u00f3wno w Europie, jak i w Azji – m. in. w: \u201cEconomics and Finance\u201d w Indonezji, \u201cFar Eastern Economic Review\u201d w Hong Kongu; etc. W pami\u0119ci potomnych pozostaje jednym z najwybitniejszych przedstawicieli \u201epokolenia niez\u0142omnych\u201d.<\/p>\n

[1]<\/a> A. Sudo\u0142, Edward Franciszek Szczepanik. Ostatni premier rz\u0105du RP na uchod\u017astwie<\/em>, Bydgoszcz 2009, s. 18.<\/p>\n

[2]<\/a> Profesor Edward Szczepanik- ekonomista, \u017co\u0142nierz, m\u0105\u017c stanu<\/em>; gazeta SGH 9\/14 (308), pa\u017adziernik 2014, s. 55- 56. Na: www.pte.pl\/pliki\/1\/94\/wspomnienia\/pdf (data dost\u0119pu 15 grudnia 2022 roku).<\/p>\n

[3]<\/a> Profesor Edward Szczepanik<\/em>\u2026, s. 55; tak\u017ce: A. Sudo\u0142, Edward Franciszek Szczepanik\u2026,<\/em> s. 32 -33.<\/p>\n

[4]<\/a> Zwi\u0105zek Sowiecki przekaza\u0142 miasto Litwinom 10 pa\u017adziernika 1939. Niespe\u0142na rok p\u00f3\u017aniej – 15 czerwca 1940 r. ZSRS ponownie przej\u0105\u0142 kontrol\u0119 nad miastem i ca\u0142ym terytorium Litwy.<\/p>\n

[5]<\/a> A. Sudo\u0142, Edward Franciszek Szczepanik<\/em>\u2026, s. 33-35.<\/p>\n

[6]<\/a> Ibidem, s. 36-37.<\/p>\n

[7]<\/a> Profesor Edward Szczepanik\u2026,<\/em> s. 55; tak\u017ce: A. Sudo\u0142, Edward Franciszek Szczepanik<\/em>\u2026, s. 189.<\/p>\n

[8]<\/a> A. Sudo\u0142, Edward Franciszek Szczepanik<\/em>\u2026, s.43, 49- 50, 191.<\/p>\n

[9]<\/a> Ibidem, s. 50, 64-65.<\/p>\n

[10]<\/a> Ibidem, s. 81-85.<\/p>\n

[11]<\/a> Wi\u0119cej na ten temat w: J. Py\u0142at, PUNO Polski Uniwersytet na Obczy\u017anie<\/em>, Pu\u0142tusk-Londyn 2010.<\/p>\n

[12]<\/a> \u201eRzeczpospolita Polska\u201d, nr 12, 1982.<\/p>\n

[13]<\/a> Szerzej na ten temat, w: J. Py\u0142at, Inicjatywy prosolidarno\u015bciowe \u015brodowisk polskich w Wielkiej Brytanii w latach 1980-1989<\/em>, [w]: Za nasz\u0105 i wasz\u0105 Solidarno\u015b\u0107. Inicjatywy z udzia\u0142em Polonii podejmowane na \u015bwiecie (1980-1989), <\/em>praca pod red. P. Pleskota, t. 2, Pa\u0144stwa europejskie<\/em>, IPN, s. 10-143.<\/p>\n

[14]<\/a> A. Sudo\u0142, Edward Franciszek Szczepanik\u2026, s. 100, 175, 177.<\/p>\n

[15]<\/a> A. Sudo\u0142, Edward Franciszek Szczepanik\u2026, s. 189.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Katarzyna Otoka, Edward Franciszek Szczepanik \u2013 naukowiec, m\u0105\u017c stanu, spo\u0142ecznik – prezes Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczy\u017anie (PTNO) i \u015awiatowej Rady Bada\u0144 nad Poloni\u0105 (\u015aRBnP). Pierwszy prezes \u015awiatowej Rady Bada\u0144 nad Poloni\u0105 (funkcjonuj\u0105cej pocz\u0105tkowo pod nazw\u0105 Rady Porozumiewawczej Bada\u0144 nad Poloni\u0105) – prof. dr Edward Franciszek Szczepanik (syn Franciszka i W\u0142adys\u0142awy), jeden z \u201enajwybitniejszych […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":2494,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[114,93,67,65],"tags":[],"class_list":["post-2491","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-artykuly","category-naukowcy","category-politycy-i-dzialacze"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2491","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2491"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2491\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4491,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2491\/revisions\/4491"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2494"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2491"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2491"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2491"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}