{"id":2465,"date":"2022-12-20T16:13:19","date_gmt":"2022-12-20T15:13:19","guid":{"rendered":"http:\/\/yanh.pl\/dev\/srbnp\/?p=2465"},"modified":"2023-01-27T10:02:04","modified_gmt":"2023-01-27T09:02:04","slug":"jurasz-antoni-stanislaw","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/jurasz-antoni-stanislaw\/","title":{"rendered":"Jurasz Antoni Stanis\u0142aw"},"content":{"rendered":"
\"image_pdf\"POBIERZ PDF<\/span><\/a>\"image_print\"<\/a><\/div>

dr hab. Teresa Maresz, prof. UKW<\/h3>\n

Uniwersytet Kazimierza Wielkiego<\/h3>\n

Bydgoszcz<\/h3>\n

 <\/p>\n

ANTONI STANIS\u0141AW JURASZ
\n<\/strong>Polak pionierem \u015bwiatowej otolaryngologii<\/p>\n

LOSY Antoniego Stanis\u0142awa Jurasza zatoczy\u0142y ko\u0142o: od okolic Poznania (Sp\u0142awia pod Poznaniem) do Poznania \u2013 na cmentarz na Cytadeli.<\/p>\n

Antoni Stanis\u0142aw Jurasz urodzi\u0142 si\u0119 24 listopada 1847 r. w Sp\u0142awiu. Niegdy\u015b by\u0142a to wie\u015b pod Poznaniem, dzisiaj jest to dzielnica willowa w tym mie\u015bcie.<\/p>\n

Pocz\u0105tkowo to ojciec \u2013 Wawrzyniec Jurasz, wiejski nauczyciel mia\u0142 wp\u0142yw na jego edukacj\u0119. Po kilku latach, w 1858 roku, m\u0142ody Jurasz poszed\u0142 do szko\u0142y w Poznaniu \u2013 do Gimnazjum im. \u015aw. Marii Magdaleny. Tam pomy\u015blnie zda\u0142 matur\u0119 i stan\u0105\u0142 przed konieczno\u015bci\u0105 wyboru studi\u00f3w. Tym razem jego matka \u2013 Anna Jurasz, z domu Przyjemska pr\u00f3bowa\u0142a wp\u0142yn\u0105\u0107 na dalsz\u0105 karier\u0119 syna. Widzia\u0142a go w roli duchownego, wzorem ojca chrzestnego \u2013 Antoniego Rybickiego, ksi\u0119dza ze \u015arody, po kt\u00f3rym m\u0142ody Jurasz otrzyma\u0142 imi\u0119 na chrzcie. Za namow\u0105 matki Antoni Jurasz mia\u0142 podj\u0105\u0107 studia teologiczne. Tak jednak si\u0119 nie sta\u0142o. Ostatecznie poszed\u0142 za w\u0142asnym wyborem, id\u0105c na studia medyczne.<\/p>\n

Greifswald (\u00f3wczesne miasto w prowincji Pomorze w Kr\u00f3lestwie Pruskim) to kolejny przystanek w \u017cyciu Antoniego Jurasza, kt\u00f3ry w 1867 roku na tamtejszym uniwersytecie rozpocz\u0105\u0142 studia na Wydziale Lekarskim. By\u0142o to mo\u017cliwe dzi\u0119ki stypendium ufundowanemu przez hr. Jana Dzia\u0142y\u0144skiego. W czasie studi\u00f3w (w 1870 roku) Jurasz odby\u0142 praktyk\u0119 eksperymentalno-badawcz\u0105 w W\u00fcrzburgu (w Bawarii). Z powodu wybuchu wojny francusko-pruskiej (1870-1871) by\u0142 jednak zmuszony przerwa\u0107 te studia, poniewa\u017c otrzyma\u0142 powo\u0142anie do wojska i w Metz (w p\u00f3\u0142nocno-wschodniej Francji nad Mozel\u0105) przez osiem miesi\u0119cy pracowa\u0142 w szpitalu polowym. Jego po\u015bwi\u0119cenie na rzecz rannych doceniono \u2013 za swoj\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 odznaczony zosta\u0142 \u017celaznym krzy\u017cem II klasy. Po demobilizacji powr\u00f3ci\u0142 do Greifswaldu i kontynuowa\u0142 nauk\u0119, tutaj tak\u017ce odby\u0142 praktyk\u0119 w klinice chirurgicznej u prof. Carla Huetera. Studia uko\u0144czy\u0142 w sierpniu 1871 roku obron\u0105 pracy: Poszukiwania nad wp\u0142ywem \u017c\u00f3\u0142ci i jej kwas\u00f3w na cia\u0142ka krwi. <\/em>Tym samym uzyska\u0142 stopie\u0144 doktora medycyny.<\/p>\n

Z tego powodu, i\u017c nie zatrudniono go na stanowisku adiunkta na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim, przez dwa lata pracowa\u0142 w Zak\u0142adzie Si\u00f3str Mi\u0142osierdzia w Poznaniu. Nie poprzestawa\u0142 jednak na realizacji swoich marze\u0144 i czyni\u0142 starania o przyj\u0119cie do Kliniki Pediatrycznej Uniwersytetu w Heidelbergu (w Badenii \u2013 od 1871 r. w ramach Cesarstwa Niemieckiego Rzeszy Niemieckiej). Starania te zako\u0144czy\u0142y si\u0119 sukcesem i przez nast\u0119pnych 35 lat (1873-1908) jego losy zwi\u0105zane by\u0142y z tym w\u0142a\u015bnie miastem.<\/p>\n

W 1873 roku Antoni Jurasz obj\u0105\u0142 stanowisko asystenta prof. Teodora von Duscha , w Klinice Pediatrycznej Uniwersytetu w Heidelbergu \u2013 w jednym z czo\u0142owych o\u015brodk\u00f3w naukowych na \u015bwiecie. Tutaj swoje losy zawodowe zwi\u0105za\u0142 z laryngologi\u0105 \u2013 od 1876 roku wyg\u0142asza\u0142 wyk\u0142ady z laryngologii dla student\u00f3w Wydzia\u0142u Lekarskiego. W 1878 roku usamodzielni\u0142 si\u0119 \u2013 odszed\u0142 z uczelni i pracowa\u0142 w swojej ambulatoryjnej (prywatnej) klinice laryngologicznej, funkcjonuj\u0105cej przy Uniwersytecie w Heidelbergu. Klinik\u0119 t\u0119 prowadzi\u0142 do 1908 roku \u2013 odnosz\u0105c zar\u00f3wno sukcesy i rozg\u0142os, jak r\u00f3wnie\u017c borykaj\u0105c si\u0119 z problemami finansowymi (do utrzymywania kliniki dok\u0142ada\u0142 z w\u0142asnej kieszeni).<\/p>\n

W kolejnym etapie swojego w \u017cycia zwi\u0105za\u0142 si\u0119 ze Lwowem \u2013 jednym z najwa\u017cniejszych o\u015brodk\u00f3w nauki. O to, \u017ceby Antoni Jurasz przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 na Uniwersytet Franciszka\u0144ski we Lwowie ju\u017c w latach 90. XIX w. stara\u0142 si\u0119 prof. Ludwik Rydygier \u2013 \u00f3wczesny kierownik Kliniki Chirurgicznego tej uczelni. Uda\u0142o si\u0119 to dopiero w 1908 roku. Od roku akademickiego 1908\/1909 Antoni Jurasz piastowa\u0142 stanowisko profesora nadzwyczajnego laryngologii i otiatrii na Uniwersytecie Lwowskim.<\/p>\n

Tytu\u0142 profesora zwyczajnego otrzyma\u0142 w 1913 roku (z klauzul\u0105 uznawalno\u015bci od 1910 roku). Na Uniwersytecie Lwowskim przepracowa\u0142 ponad 11 lat. Przez dwie kadencje by\u0142 dziekanem Wydzia\u0142u Lekarskiego, dwukrotnie prodziekanem, a w roku akademickim 1918\/1919 powierzono mu stanowisko rektora tego uniwersytetu. We Lwowie przyst\u0105pi\u0142 te\u017c do uruchomienia polikliniki otolaryngologicznej i uczestniczy\u0142 r\u00f3wnie\u017c w pracach Lwowskiego Towarzystwa Lekarskiego.<\/p>\n

W mi\u0119dzyczasie otrzyma\u0142 te\u017c propozycj\u0119 obj\u0119cia katedry laryngologii na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim (na tej samej uczelni, kt\u00f3ra 40 lat wcze\u015bniej odm\u00f3wi\u0142a mu stanowiska adiunkta). Tym razem to Antoni Jurasz odm\u00f3wi\u0142 przyj\u0119cia tej posady.<\/p>\n

Okres lwowski Jurasza zaowocowa\u0142 wieloma inicjatywami i udzia\u0142em w licznych zjazdach lekarzy i przyrodnik\u00f3w polskich, na kt\u00f3rych prezentowa\u0142 wyniki swoich bada\u0144 \u2013 omawiaj\u0105c przypadki kliniczne pacjent\u00f3w. W 1911 roku wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 tak\u017ce Polskie Towarzystwo Otolaryngologiczne.<\/p>\n

W wieku 72 lat (12 czerwca 1919 r.) poprosi\u0142 o przeniesienie w stan spoczynku \u2013 na emerytur\u0119 przeszed\u0142 w 1920 roku.<\/p>\n

Nast\u0119pnie, w wyniku stara\u0144 syna (Antoniego Tomasza Jurasza) prof. Antoni Stanis\u0142aw Jurasz wraz z \u017con\u0105 w 1921 roku przeprowadzi\u0142 si\u0119 do Poznania. W mie\u015bcie tym r\u00f3wnie\u017c wykaza\u0142 si\u0119 niezwyk\u0142\u0105 aktywno\u015bci\u0105, przy\u0142\u0105czaj\u0105c si\u0119 do prac Polskiego Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk, Izby Lekarskiej i Zwi\u0105zku Lekarzy. Z czasem zosta\u0142 prezesem Towarzystwa Eugenicznego, cz\u0142onkiem Kuratorium nad M\u0142odzie\u017c\u0105 Akademick\u0105, a od marca 1922 roku tak\u017ce redaktorem naczelnym \u201eNowin Lekarskich\u201d. Czynnie dzia\u0142a\u0142 te\u017c na rzecz powstania Wydzia\u0142u Lekarskiego Uniwersytetu Pozna\u0144skiego. W tym celu podarowa\u0142 Uniwersyteckiemu Ambulatorium Otolaryngologicznemu instrumentarium, ksi\u0119gozbi\u00f3r i pomoce dydaktyczne. W roku akademickim 1921\/1922 Senat uczelni powierzy\u0142 mu zar\u00f3wno prowadzenie wyk\u0142ad\u00f3w z laryngologii i otiatrii, jak i kierowanie Poliklinik\u0105 Laryngologiczno-Otiatryczn\u0105.<\/p>\n

1 pa\u017adziernika 1921 r. J\u00f3zef Pi\u0142sudski, Naczelnik Pa\u0144stwa, mianowa\u0142 Antoniego Stanis\u0142awa Jurasza profesorem honorowym laryngologii na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Pozna\u0144skiego. Profesor Jurasz z entuzjazmem przyst\u0105pi\u0142 do pracy \u2013 prowadzi\u0142 wyk\u0142ady na nowo uruchomionym Wydziale, przygotowywa\u0142 uniwersyteckie kursy uzupe\u0142niaj\u0105ce dla lekarzy. Post\u0119puj\u0105ca choroba nowotworowa (rak \u017co\u0142\u0105dka) uniemo\u017cliwi\u0142a mu jednak uczestnictwo w przygotowaniach Walnego Zgromadzenia cz\u0142onk\u00f3w Polskiego Towarzystwa Otolaryngologicznego, planowanego na wrzesie\u0144 1923 roku.<\/p>\n

W sierpniu 1923 roku Antoni Jurasz podda\u0142 si\u0119 operacji (resekcji \u017co\u0142\u0105dka), kt\u00f3r\u0105 przeprowadzi\u0142 jego syn \u2013 prof. dr Antoni Tadeusz Jurasz. Zabieg odby\u0142 si\u0119 w Szpitalu Si\u00f3str Mi\u0142osierdzia, w kt\u00f3rym (w 1871 roku) Antoni Jurasz zaczyna\u0142 swoj\u0105 zawodow\u0105 karier\u0119. Niestety kilka dni po operacji (12 sierpnia 1923 roku) Antoni Stanis\u0142aw Jurasz zmar\u0142. Zosta\u0142 pochowany w grobie rodzinnym na starym, parafialnym cmentarzu na Cytadeli w Poznaniu. Tym samym domkn\u0105\u0142 swoje koleje losu: od Poznania (wsi podpozna\u0144skiej \u2013 Sp\u0142awie) do Poznania (na cmentarz parafii \u015bw. Wojciecha, na po\u0142udniowych stokach Cytadeli pozna\u0144skiej).<\/p>\n

PLANY i KARIERA Antoniego Jurasza<\/p>\n

teolog \/\/ pediatra \u00e8 laryngolog \u00e8 otolaryngolog \u00e8otriatra \u00e8 foniatra<\/p>\n

Matce Antoniego Jurasza marzy\u0142a si\u0119 dla syna kariera duchowna. Natomiast sam Jurasz wybra\u0142 medycyn\u0119. Od samego pocz\u0105tku widzia\u0142 siebie w roli naukowca. Pierwsze jego kroki na niwie Nauki zako\u0144czy\u0142y si\u0119 niepowodzeniem, poniewa\u017c nie otrzyma\u0142 posady na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim w Krakowie; tym samym, kt\u00f3ry po 40 latach zaoferowa\u0142 mu posad\u0119 profesora. Na prze\u0142omie 1871\/1872 roku podj\u0105\u0142 prac\u0119 w Zak\u0142adzie Si\u00f3str Mi\u0142osierdzia w Poznaniu. W 1873 roku obj\u0105\u0142 stanowisko asystenta w Klinice Pediatrycznej Uniwersytetu w Heidelbergu. Ta asystentura rozwin\u0119\u0142a w nim zainteresowania w zakresie pediatrii. Jednak losy jego kariery potoczy\u0142y si\u0119 w innym kierunku \u2013 w 1874 roku Juraszowi zlecono dokonanie usuni\u0119cia polipa krtani. Operacja zako\u0144czy\u0142a si\u0119 sukcesem i przynios\u0142a mu rozg\u0142os w \u015brodowisku medycznym i w\u015br\u00f3d pacjent\u00f3w. Przez jaki\u015b czas waha\u0142 si\u0119 jednak z wyborem specjalizacji: z jednej strony pracowa\u0142 w Klinice Ambulatoryjnej i zbiera\u0142 bogaty materia\u0142 w zakresie laryngologii, a z drugiej przygotowywa\u0142 rozpraw\u0119 habilitacyjn\u0105 O skurczowym szmerze m\u00f3zgowym u dzieci,<\/em> kt\u00f3r\u0105 w 1876 roku przed\u0142o\u017cy\u0142 na Wydziale Lekarskim w Heidelbergu. To by\u0142 ostatni etap jego dzia\u0142alno\u015bci w zakresie pediatrii, poniewa\u017c ostatecznie zaj\u0105\u0142 si\u0119 laryngologi\u0105. I sta\u0142 si\u0119 jednym z czo\u0142owych tw\u00f3rc\u00f3w i pionier\u00f3w w dziedzinie otolaryngologii (diagnozowanie i leczenie chor\u00f3b ucha, nosa, krtani, gard\u0142a). Pocz\u0105tkowo wyg\u0142asza\u0142 wyk\u0142ady z laryngologii dla student\u00f3w Wydzia\u0142u Lekarskiego, z czasem jednak usamodzielni\u0142 si\u0119.<\/p>\n

W 1878 roku odszed\u0142 z uczelni \u2013 pracowa\u0142 w prywatnej ambulatoryjnej klinice laryngologicznej. Kariera zawodowa Antoniego Stanis\u0142awa Jurasza przyspieszy\u0142a w 1880 roku, kiedy w swojej klinice przeprowadzi\u0142 pierwszy doktorat, a sam natomiast uzyska\u0142 tytu\u0142 profesora nadzwyczajnego. W trakcie 30-letniego pobytu w Heidelbergu wykszta\u0142ci\u0142 ok.\u00a01\u00a0800 uczni\u00f3w \u2013 przysz\u0142ych lekarzy, opublikowa\u0142 te\u017c przesz\u0142o 50 publikacji, w tym: podr\u0119czniki do laryngologii, artyku\u0142y i opracowania na temat chor\u00f3b g\u00f3rnych dr\u00f3g oddechowych (krtani, gard\u0142a i nosa), opisa\u0142 te\u017c \u0142agodne i z\u0142o\u015bliwe nowotwory krtani. Tutaj wyg\u0142asza\u0142 te\u017c wyk\u0142ady na temat mowy i jej mechanizm\u00f3w, przedstawi\u0142 wyniki swoich bada\u0144 na temat wp\u0142ywu \u017c\u00f3\u0142ci i kwas\u00f3w \u017c\u00f3\u0142ciowych na kom\u00f3rki krwi (do dzisiaj znane i nadal wykorzystywane s\u0105 instrumenty laryngologiczne, kt\u00f3re w\u00f3wczas wynalaz\u0142 i stosowa\u0142, tzw. kleszczyki nosowo-gard\u0142owe , czyli kleszczyki okienkowe).<\/p>\n

Jednak\u017ce, pomimo tak wielu dokona\u0144 i sukces\u00f3w, przez lata odmawiano mu wsparcia finansowego dla kliniki, kt\u00f3r\u0105 w tym mie\u015bcie prowadzi\u0142. Jak si\u0119 wydaje wynika\u0142o to z faktu jego przynale\u017cno\u015bci narodowej \u2013 Antoni Jurasz by\u0142 Polakiem, kt\u00f3ry przy ka\u017cdej okazji podkre\u015bla\u0142 swoj\u0105 polsko\u015b\u0107. Podczas gdy innym klinikom przyznawano poka\u017ane \u015brodki finansowe, Jurasz zmuszony by\u0142 do utrzymywania swojej plac\u00f3wki z w\u0142asnych \u2013 prywatnych \u2013 pieni\u0119dzy. Utrudnienia te sk\u0142oni\u0142y go do poszukiwa\u0144 innych dr\u00f3g dla swojej dzia\u0142alno\u015bci badawczo-dydaktyczno-leczniczej. Ostatecznie wyjecha\u0142 do Lwowa, do kt\u00f3rego \u015bci\u0105gn\u0105\u0142 go prof. Ludwik Rydygier.<\/p>\n

We Lwowie rozwa\u017ca\u0142 powr\u00f3t do pediatrii. Jednak\u017ce, kiedy w czerwcu 1901 roku poproszono go o przygotowanie projektu (wizji) urz\u0105dzenia kliniki laryngologicznej w tym mie\u015bcie, zgodzi\u0142 si\u0119 i przyst\u0105pi\u0142 do jej uruchomienia. Tym samym dalsze jego losy zwi\u0105za\u0142y si\u0119 z t\u0105 dziedzin\u0105 medycyny.<\/p>\n

Antoni Stanis\u0142aw Jurasz pozostawi\u0142 po sobie liczne prace og\u0142oszone drukiem \u2013 niekt\u00f3re z nich dost\u0119pne s\u0105 tak\u017ce w bibliotekach uniwersyteckich w Polsce. Na zjazdach lekarzy jego referaty dotyczy\u0142y chor\u00f3b krtani (np. gru\u017alicy), otiatrii (leczenia uszu) i foniatrii (narz\u0105d\u00f3w mowy).<\/p>\n

Ju\u017c w niepodleg\u0142ej Polsce zaj\u0105\u0142 si\u0119 kwesti\u0105 uruchamiania uzdrowisk (zwanych w\u00f3wczas \u201ezdrojowiskami\u201d), apeluj\u0105c tak\u017ce o badanie chemiczne wody pitnej \u2013 zwraca\u0142 uwag\u0119 na walory lecznicze w\u00f3d szczawnickich.<\/p>\n

O NIEPAMI\u0118CI i UPAMI\u0118TNIANIU<\/p>\n

Chocia\u017c Antoni Stanis\u0142aw Jurasz by\u0142 dziekanem wydzia\u0142u lekarskiego Uniwersytetu Lwowskiego, organizatorem i kierownikiem Katedry Otorynolaryngologii na tej uczelni, a przede wszystkim rektorem, to jednak we Lwowie nie doczeka\u0142 si\u0119 upami\u0119tnienia swej dzia\u0142alno\u015bci. Nie upami\u0119tniono tak\u017ce jego osoby w Heidelbergu, w kt\u00f3rym przez 30 lat prowadzi\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 lecznicz\u0105 i badawcz\u0105, pomimo tego, \u017ce tam w\u0142a\u015bnie narodzi\u0142a si\u0119 otolaryngologia, kt\u00f3rej by\u0142 pionierem.<\/p>\n

Upami\u0119tni\u0142a go jednak Bydgoszcz, poniewa\u017c w 1953 roku imieniem Antoniego Jurasza (prekursora laryngologii na skal\u0119 europejsk\u0105) nazwano tutaj Klinik\u0119 Laryngologiczn\u0105. W 2005 roku Senat UMK w Toruniu uchwali\u0142 te\u017c now\u0105 nazw\u0119 szpitala \u2013 Szpital Uniwersytecki im. Antoniego Jurasza w Bydgoszczy.<\/p>\n

Kolejnym miastem, kt\u00f3ry upami\u0119tni\u0142 tego wybitnego lekarza i naukowca by\u0142 Pozna\u0144. W mie\u015bcie tym Szpital Wojew\u00f3dzki mie\u015bci si\u0119 przy ulicy Jurasz\u00f3w. Decyzj\u0119 upami\u0119tniaj\u0105c\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 Jurasz\u00f3w podj\u0119\u0142a Miejska Rada Narodowa w 1983 roku \u2013 doceniaj\u0105c ojca (Antoniego Stanis\u0142awa) i syna (Antoniego Tomasza), dw\u00f3ch zas\u0142u\u017conych lekarzy chirurg\u00f3w i naukowc\u00f3w, kt\u00f3rzy przyczynili si\u0119 do rozwoju medycyny w Poznaniu, w Wielkopolsce i na \u015bwiecie.<\/p>\n

Bibliografia:<\/strong><\/p>\n

Ergetowski Ryszard, Akta personalne A.S. Jurasza w Heidelbergu i Karlsruhe<\/em>, \u201eArchiwum Historii Medycyny\u201d 1983, z. 2, s. 215-235.<\/p>\n

L\u00fcbbers Wolf, L\u00fcbbers Christian, Jurasz Anton<\/em>, [in:] Namensgeber historischer Instrumente der Hals-Nasen-Ohrenheilkunde<\/em>, Endo-Press, Tuttlingen 2005, S. 50, https:\/\/www.karlstorz.com\/cps\/rde\/xbcr\/karlstorz_assets\/ASSETS\/3456952.pdf<\/a><\/p>\n

\u0141\u0105czkowski Antoni, Antonii Stanis\u0142aw Jurasz (1847-1923)<\/em>, Warszawa-Pozna\u0144 1987.<\/p>\n

\u0141\u0105czkowski Antoni, Profesor A.J. senior \u2013 jeden z tw\u00f3rc\u00f3w laryngologii \u015bwiatowej<\/em>, [w:] Wk\u0142ad lekarzy i farmaceut\u00f3w wielkopolskich do rozwoju nauk medycznych<\/em>, Materia\u0142y Sesji Naukowej. Pozna\u0144, 14 grudnia 1973 r., red. Mieczys\u0142aw Sta\u0144ski, Warszawa-Pozna\u0144 1975, s. 110-115.<\/p>\n

\u0141\u0105czkowski Antoni, Antoni Jurasz (1847-1923), lekarz, pionier laryngologii<\/em>, [w:] Wielkopolski s\u0142ownik biograficzny<\/em>, red. Antoni G\u0105siorowski, Jerzy Topolski, Warszawa-Pozna\u0144 1981, s. 303.<\/p>\n

Mackiewicz-Nartowicz Hanna, Zegarski Wojciech, Prof. Antoni Jurasz \u2013 patron Szpitala Uniwersyteckiego w Bydgoszczy<\/em>, [w:] Historia Towarzystw Lekarskich Regionu Kujawsko-Pomorskiego. Patroni Bydgoskich Szpitali<\/em>, red. Zygmunt Mackiewicz, Bydgoszcz 2007, s. 11-15.<\/p>\n

Pr\u0105dzy\u0144ska-Ma\u015blaczy\u0144ska Maria, Antoni Stanis\u0142aw Jurasz (1847-1923)<\/em>, Fundacja Co Pozosta\u0142o?, http:\/\/www.copozostalo.pl\/wazne-postaci\/131-antoni-stanislaw-jurasz-1847-1923<\/a><\/p>\n

Rostafi\u0144ski Jan, Jurasz Antoni Stanis\u0142aw (1847-1923), lekarz laryngolog, profesor uniwersytetu w Heidelbergu, Lwowie i Poznaniu<\/em>, [w:] Polski s\u0142ownik biograficzny<\/em>, T. XI, red. Emanuel Rostworowski, Wroc\u0142aw-Warszawa-Krak\u00f3w 1964-1965, s. 331.<\/p>\n

Wrzosek Adam, Antoni Stanis\u0142aw Jurasz<\/em>, [w:] Uniwersytet Pozna\u0144ski w pierwszych latach swego istnienia (1919, 1919-20, 1920-21, 1921-22): za rektoratu Heljodora \u015awi\u0119cickiego<\/em>, red. idem, Pozna\u0144 1924, s. 228-234, Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa, https:\/\/www.wbc.poznan.pl\/dlibra\/publication\/1806\/edition\/2986\/content<\/a><\/p>\n