{"id":2272,"date":"2023-08-11T18:25:39","date_gmt":"2023-08-11T16:25:39","guid":{"rendered":"http:\/\/yanh.pl\/dev\/srbnp\/?p=2272"},"modified":"2023-12-04T16:03:19","modified_gmt":"2023-12-04T15:03:19","slug":"portalski-stanislaw","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/portalski-stanislaw\/","title":{"rendered":"Portalski Stanis\u0142aw"},"content":{"rendered":"
\"image_pdf\"POBIERZ PDF<\/span><\/a>\"image_print\"<\/a><\/div>

dr hab. Joanna Py\u0142at,<\/strong><\/h2>\n

Stanis\u0142aw Portalski – przedstawiciel \u201ewychod\u017astwa niepodleg\u0142o\u015bciowego\u201d, naukowiec, spo\u0142ecznik, wieloletni prezes Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczy\u017anie i wiceprezes \u015awiatowej Rady Bada\u0144 nad Poloni\u0105.<\/h2>\n

Stanis\u0142aw Portalski (s<\/strong>yn W\u0142adys\u0142awa i Walerii z Boroni\u0144skich) – prof. dr in\u017c. w zakresie in\u017cynierii chemicznej, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli \u201eemigracji niepodleg\u0142o\u015bciowej\u201d, urodzi\u0142 si\u0119 24 kwietnia 1920 r. w Starej Bia\u0142ej niedaleko P\u0142ocka, zmar\u0142 26 listopada 2011 roku w Londynie, w Wielkiej Brytanii.Istotne znaczenie w \u017cyciu Stanis\u0142awa Portalskiego \u2013 wieloletniego profesora Polskiego Uniwersytetu na Obczy\u017anie (PUNO) i prezesa Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczy\u017anie (PTNO), stanowi\u0142 rok 1939, w kt\u00f3rym dziewi\u0119tnastoletni w\u00f3wczas Stanis\u0142aw zda\u0142 matur\u0119 (w Gimnazjum W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y w P\u0142ocku), a kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej uczestniczy\u0142 w obronie Grodna (21-22 wrze\u015bnia). W roku tym tak\u017ce, po zaj\u0119ciu miasta przez oddzia\u0142y Armii Czerwonej i przekroczeniu (w dniu 23 wrze\u015bnia) przedwojennej granicy polsko- litewskiej Stanis\u0142aw Portalski zosta\u0142 internowany. Pocz\u0105tkowo przebywa\u0142 w Birsztanach nad Niemnem, nast\u0119pnie w Wy\u0142kowyszkach, gdzie pozna\u0142 Edwarda Szczepanika \u2013 w przysz\u0142o\u015bci ostatniego premiera rz\u0105du RP na Uchod\u017astwie, prezesa Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczy\u017anie (PTNO), profesora Polskiego Uniwersytetu na Obczy\u017anie, a tak\u017ce pomys\u0142odawc\u0119 i za\u0142o\u017cyciela \u015awiatowej Rady Bada\u0144 nad Poloni\u0105 (\u015aRBnP) – jej pierwszego prezesa[1]<\/a>.<\/p>\n

W 1940 roku (po zaj\u0119ciu Litwy przez Zwi\u0105zek Sowiecki) Stanis\u0142aw Portalski wywieziony zosta\u0142 na p\u00f3\u0142wysep Kola (u uj\u015bcia rzeki Panoj), gdzie przebywa\u0142 do momentu zawarcia uk\u0142adu Sikorski-Majski. Nast\u0119pnie (pod koniec lipca 1941 roku) przewieziony zosta\u0142 do Wja\u017anik ko\u0142o Moskwy, gdzie wst\u0105pi\u0142 do Armii Polskiej gen. W\u0142adys\u0142awa Andersa.<\/p>\n

Pocz\u0105tkowo s\u0142u\u017cy\u0142 w V Dywizji Szko\u0142y Podchor\u0105\u017cych, w p\u00f3\u017aniejszym czasie w Kompanii Lotniczej. W marcu 1942 roku ewakuowany zosta\u0142 wraz z armi\u0105 gen. W\u0142adys\u0142awa Andersa do Pahlevi \u2013 w Iranie (w\u00f3wczas Persja). Potem (jednak\u017ce w tym samym roku) dotar\u0142 (przez Mumbaj i Kapsztad) do portu Greenock w Szkocji – niedaleko Glasgow. Tu wst\u0105pi\u0142 do Administracyjnego O\u015brodka Polskiego Lotnictwa w Blackpool, gdzie (po uko\u0144czeniu odpowiednich kurs\u00f3w) pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 instruktora obs\u0142ugi radaru i radia, a tak\u017ce nauczyciela fizyki, w Gimnazjum \u0141\u0105czno\u015bci dla Ma\u0142oletnich Polak\u00f3w. Z czasem uko\u0144czy\u0142 tak\u017ce (z pierwsz\u0105 lokat\u0105) Lotnicz\u0105 Szko\u0142\u0119 Oficersk\u0105 \u0141\u0105czno\u015bci Royal Air Force (RAF) w Cranwell[2]<\/a>.<\/p>\n

W latach 1945-1950 studiowa\u0142 in\u017cynieri\u0119 chemiczn\u0105 na Polish University College – w szkole zorganizowanej i funkcjonuj\u0105cej (do 1953 roku) m. in. z inicjatywy Rady Akademickiej Szk\u00f3\u0142 Technicznych (RAST), kt\u00f3rej absolwenci uzyskiwali dyplomy London University. Tu, w 1950 roku, otrzyma\u0142 tytu\u0142 magistra chemii i podj\u0105\u0142 prac\u0119 na Wydziale In\u017cynierii Chemiczne UCL. Nast\u0119pnie, w 1960 roku (w ramach studi\u00f3w prowadzonych na Battersea Polytechnic) obroni\u0142 tytu\u0142 doktorski z zakresu hydrodynamiki[3]<\/a>. W swojej dysertacji opracowa\u0142 oryginalny \u201eteoretyczny wz\u00f3r na obliczanie pofalowanej powierzchni cienkich warstewek cieczy sp\u0142ywaj\u0105cych w kolumnach reakcyjnych i udowodni\u0142 zale\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy liczbami Reynoldsa i Frode\u2019a w przep\u0142ywach dwufazowych<\/em>\u201d[4]<\/a>. Jego praca doktorska:\u00a0\u201cThe relationship between the Froude and Reynolds numbers in falling vertical films\u201d,<\/em>\u00a0opublikowana zosta\u0142a (w lipcu 1964 r.), w:\u00a0\u201cAmerican Institute of Chemical Engineers (AIChE) Journal\u201d[5]<\/a>.<\/p>\n

Od 1968 roku do 1985 roku (a w zasadzie do 1993 roku) zatrudniony by\u0142, jako wyk\u0142adowca hydrodynamiki i termodynamiki, na University of Surrey w Guildford. Pe\u0142ni\u0105c jednocze\u015bnie (od 1964 r.) funkcj\u0119 profesora Wydzia\u0142u Nauk Technicznych PUNO, a w p\u00f3\u017aniejszym czasie (w latach 1991 \u2013 2011) tak\u017ce dziekana tego wydzia\u0142u[6]<\/a>. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce prof. Portalski (podobnie jak wszyscy pracownicy naukowi PUNO) przez wiele lat wype\u0142nia\u0142 swoje obowi\u0105zki nieodp\u0142atnie – zajmuj\u0105c si\u0119 m. in. \u201eweryfikacj\u0105 dyplom\u00f3w polskich in\u017cynier\u00f3w\u201d przyby\u0142ych z kraju do Wielkiej Brytanii[7]<\/a> w latach 1968-1970 (i p\u00f3\u017aniej), staraj\u0105cych si\u0119 o uznanie wykszta\u0142cenia przez PUNO i RAST, kt\u00f3ra stworzy\u0142a podwaliny Wydzia\u0142u Nauk Technicznych PUNO. W p\u00f3\u017aniejszym okresie (m. in. z inicjatywy Stanis\u0142awa Portalskiego) PUNO – w wsp\u00f3\u0142pracy z Stowarzyszeniem Technik\u00f3w Polskich w Wielkiej Brytanii (STP), kt\u00f3rego profesor by\u0142 aktywnym cz\u0142onkiem, organizowa\u0142 r\u00f3\u017cne kursy komputerowe, u\u0142atwiaj\u0105c przyby\u0142ym w tym okresie do Wielkiej Brytanii Polakom zdobycie nowych umiej\u0119tno\u015bci i uzyskanie kwalifikacji, u\u0142atwiaj\u0105cych znalezienie pracy.<\/p>\n

Jak ju\u017c wspomniano by\u0142 r\u00f3wnie\u017c (od 1965 roku) cz\u0142onkiem PTNO, w kt\u00f3rym od 1988 do 1997 r. pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 redaktora naczelnego \u201eRocznika\u201d PTNO, w latach 1998-2003 sekretarza generalnego, a od 2003 roku (a\u017c do \u015bmierci w 2011 r.) obowi\u0105zki prezesa PTNO[8]<\/a>, jednocze\u015bnie reprezentuj\u0105c godnie (od 1997 r.) \u015brodowisko naukowe Wielkiej Brytanii w strukturach \u015awiatowej Rady Bada\u0144 nad Poloni\u0105.<\/p>\n

Prof. Stanis\u0142aw Portalski \u2013 wyst\u0105pienie z okazji 60-lecia Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczy\u017anie.<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Witryna PTNO, 60-lecie PTNO, na: ptno.org\/60-lecie-ptno (dost\u0119p: 15 grudnia 2022).<\/p>\n

By\u0142 autorem ksi\u0105\u017cek – \u201eZarys Historii Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczy\u017anie\u201d<\/em>\u00a0(2009) i \u201cHistorii Stowarzyszenia Technik\u00f3w Polskich w Wielkiej Brytanii\u201d <\/em>(2000)[9]<\/a>, wsp\u00f3\u0142redaktorem opracowa\u0144 – \u00a0\u201eMateria\u0142y do dziej\u00f3w polskiej emigracji niepodleg\u0142o\u015bciowej 1939-1990\u201d<\/em> oraz: \u201eThe Polish Cultural and Scientific Heritage at the Dawn of the Third Millennium\u201d<\/em>\u00a0(2003). \u00a0Publikowa\u0142 (m. in.) w: \u201cIndustrial and Engineering Chemistry\u201d<\/em>,\u00a0\u201cChemical Engineering Science<\/em>,\u00a0Transactions of the Institute of Chemical Engineering\u201d<\/em> i \u201cTechnice i Nauce\u201d (organie STPwWB)[10]<\/a>.<\/p>\n

Za swoj\u0105 postaw\u0119 i dzia\u0142alno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 Stanis\u0142aw Portalski odznaczony zosta\u0142: Krzy\u017cem Wojny Obronnej 1939 roku, Krzy\u017cem Zes\u0142a\u0144c\u00f3w Sybiru, Z\u0142otym Krzy\u017cem Zas\u0142ugi, orderem “Bene Merenti” Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie (za prac\u0119 spo\u0142eczn\u0105 na rzecz parafii Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego pw. Chrystusa Kr\u00f3la na Balaham), Z\u0142otym Krzy\u017cem Zas\u0142ugi Polskiej Misji Katolickiej w Anglii i Walii oraz Z\u0142otym Prymasowskim Medalem Zas\u0142ugi \u201eZas\u0142u\u017conemu w S\u0142u\u017cbie Ko\u015bcio\u0142owi, Narodowi, Ojczy\u017anie”[11]<\/a>. Niespe\u0142na rok przed \u015bmierci\u0105 (zmar\u0142 26 listopada 2011 roku), 14 pa\u017adziernika 2010 r., otrzyma\u0142 r\u00f3wnie\u017c tytu\u0142 Doktora Honoris Causa PUNO.<\/p>\n

Bibliografia:<\/strong><\/p>\n

– Archiwum PUNO, akta osobowe prof. Stanis\u0142awa Portalskiego; tak\u017ce: Sprawozdania Wydzia\u0142u Nauk Technicznych PUNO<\/p>\n

– A. F\u00f3rmaniak, Laudacja dla prof. dr in\u017c. Stanis\u0142awa Portalskiego, wyg\u0142oszona 14 pa\u017adziernika 2010 r. z okazji przyznania tytu\u0142u Doktora Honoris Causa PUNO<\/em>, tekst na: http:\/\/www.ptno.org\/index.php\/laudacja-dla-prof-dr-inz-stanislawa-portalskiego\/<\/a><\/p>\n

– Z. Judycki, Polski Uniwersytet na<\/em> Obczy\u017anie. S\u0142ownik biograficzny pracownik\u00f3w naukowych PUNO<\/em>, Londyn 2008.<\/p>\n

– Ludzie nauki, Zmar\u0142 prof. Stanis\u0142aw Portalski, 28 listopada 2011<\/em>, na: http: naukawpolsce.pap.pl\/aktualno\u015bci\/news,386445,zmarl-prof.-stanislaw-portalski.html<\/p>\n

– St. Portalski, Wp\u0142yw ruchu falowego na przyrost powierzchni mi\u0119dzy-falowej<\/em>, w: \u201eTechnika i Nauka\u201d (Organ Polskich Stowarzysze\u0144 Technicznych na Obczy\u017anie), nr 4,kwiecie\u0144- maj 1959, s. 23-33.<\/p>\n

– J. Py\u0142at, PUNO Polski Uniwersytet na Obczy\u017anie<\/em>, Pu\u0142tusk-Londyn 2010.<\/p>\n

– J. Py\u0142at, Polscy naukowcy niehumani\u015bci na emigracji w latach 1939-1990, w: Polska emigracja polityczna 1939-1990. Stan bada\u0144<\/em>, red. S. \u0141ukasiewicz, IPN, Warszawa 2016 (seria monografie, t.113), s. 236-300.<\/p>\n

– Rocznik PTNO, 2006\/2007, Wrzesie\u0144 2008.<\/p>\n

 <\/p>\n

[1]<\/a> A. F\u00f3rmaniak, Laudacja dla prof. dr in\u017c. Stanis\u0142awa Portalskiego, wyg\u0142oszona 14 pa\u017adziernika 2010 r. z okazji przyznania tytu\u0142u Doktora Honoris Causa PUNO<\/em>, tekst na: http:\/\/www.ptno.org\/index.php\/laudacja-dla-prof-dr-inz-stanislawa-portalskiego\/<\/p>\n

[2]<\/a> Ibidem.<\/p>\n

[3]<\/a> J. Py\u0142at, Polscy naukowcy niehumani\u015bci na emigracji w latach 1939-1990, w: Polska emigracja polityczna 1939-1990. Stan bada\u0144, <\/em>red. S. \u0141ukasiewicz, IPN, Warszawa 2016 (seria monografie, t.113), s. 274.<\/p>\n

[4]<\/a> St. Portalski, Wp\u0142yw ruchu falowego na przyrost powierzchni mi\u0119dzy-falowej<\/em>, w: \u201eTechnika i Nauka\u201d (Organ Polskich Stowarzysze\u0144 Technicznych na Obczy\u017anie), nr 4,kwiecie\u0144- maj 1959, s. 23-33.<\/p>\n

[5]<\/a> Na ten temat m. in.: A. F\u00f3rmaniak, Laudacja dla prof. dr in\u017c. Stanis\u0142awa Portalskiego\u2026<\/em>; J. Py\u0142at, Polscy naukowcy nie humani\u015bci\u2026<\/em>, s. 262.<\/p>\n

[6]<\/a> Ibidem.<\/p>\n

[7]<\/a> A. F\u00f3rmaniak, Laudacja dla prof. dr in\u017c. Stanis\u0142awa Portalskiego\u2026<\/em><\/p>\n

[8]<\/a> O dzia\u0142alno\u015bci Stanis\u0142awa Portalskiego szukaj m. in. w: Rocznik PTNO, 2006\/2007, Wrzesie\u0144 2008, s. 15; 296-302; J. Py\u0142at, PUNO Polski Uniwersytet na Obczy\u017anie, Pu\u0142tusk- Londyn 2010,<\/em> s. 79-80, 128, 162; Z. Judycki, Polski Uniwersytet na<\/em> Obczy\u017anie. S\u0142ownik biograficzny pracownik\u00f3w naukowych PUNO<\/em>, Londyn 2008, s. 80; Archiwum PUNO, akta osobowe Stanis\u0142awa Portalskiego oraz Sprawozdania Wydzia\u0142u Nauk Technicznych PUNO.<\/p>\n

[9]<\/a> Wi\u0119cej na temat znaczenia tej publikacji: J. Py\u0142at, Polscy naukowcy nie humani\u015bci\u2026<\/em>, s. 255.<\/p>\n

[10]<\/a> St. Portalski, Wp\u0142yw ruchu falowego\u2026<\/em>, s. 23.<\/p>\n

[11]<\/a> Ludzie nauki, Zmar\u0142 prof. Stanis\u0142aw Portalski, 28 listopada 2011, na: http: naukawpolsce.pap.pl\/aktualno\u015bci\/news,386445,zmarl-prof.-stanislaw-portalski.html<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

dr hab. Joanna Py\u0142at, Stanis\u0142aw Portalski – przedstawiciel \u201ewychod\u017astwa niepodleg\u0142o\u015bciowego\u201d, naukowiec, spo\u0142ecznik, wieloletni prezes Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczy\u017anie i wiceprezes \u015awiatowej Rady Bada\u0144 nad Poloni\u0105. Stanis\u0142aw Portalski (syn W\u0142adys\u0142awa i Walerii z Boroni\u0144skich) – prof. dr in\u017c. w zakresie in\u017cynierii chemicznej, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli \u201eemigracji niepodleg\u0142o\u015bciowej\u201d, urodzi\u0142 si\u0119 24 kwietnia 1920 r. […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":4602,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[114,93,69],"tags":[],"class_list":["post-2272","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-artykuly","category-inzynierowie-i-technicy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2272","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2272"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2272\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4540,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2272\/revisions\/4540"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4602"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2272"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2272"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2272"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}