{"id":2266,"date":"2022-12-19T18:22:41","date_gmt":"2022-12-19T17:22:41","guid":{"rendered":"http:\/\/yanh.pl\/dev\/srbnp\/?p=2266"},"modified":"2023-01-27T10:02:05","modified_gmt":"2023-01-27T09:02:05","slug":"polski-bankier-we-francji-ludwik-wolowski-historia-zapomniana-ktora-warto-przypomniec-adam-galkowski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/polski-bankier-we-francji-ludwik-wolowski-historia-zapomniana-ktora-warto-przypomniec-adam-galkowski\/","title":{"rendered":"Polski bankier we Francji, Ludwik Wo\u0142owski \u2013 historia zapomniana, kt\u00f3r\u0105 warto przypomnie\u0107 – ADAM GA\u0141KOWSKI"},"content":{"rendered":"
\"image_pdf\"POBIERZ PDF<\/span><\/a>\"image_print\"<\/a><\/div>

Adam Ga\u0142kowski<\/strong><\/h2>\n

Polski bankier we Francji, Ludwik Wo\u0142owski \u2013 historia zapomniana, kt\u00f3r\u0105 warto przypomnie\u0107.<\/h2>\n

Podejmuj\u0105c rozwa\u017cania na temat \u017cycia Ludwika Wo\u0142owskiego warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na poj\u0119cie \u201ebiznesmeni\u201d – termin praktyczny, pojemny, ale m\u0142ody. Poprzednikami biznesmen\u00f3w byli natomiast bankierzy, fabrykanci, w\u0142a\u015bciciele kopalni w\u0119gla i inni przedsi\u0119biorcy.<\/p>\n

Bankier\u00f3w polskich w pierwszej po\u0142owie XIX wieku jeszcze prawie nie by\u0142o. Do Francji pierwsi przybyli po upadku powstania listopadowego. Wprawdzie byli jeszcze zbyt m\u0142odzi i niedo\u015bwiadczeni, by stanowi\u0107 na tym trudnym rynku realn\u0105 si\u0142\u0119, ale po uko\u0144czeniu dodatkowych studi\u00f3w i w miar\u0119 prze\u0142amywania opor\u00f3w elit finansowych i prawniczych tego kraju, powoli zdobywali niezb\u0119dn\u0105 praktyk\u0119 i zaufanie. Podobna \u015bcie\u017cka kariery czeka\u0142a Ludwika\u00a0 Wo\u0142owskiego.<\/p>\n

Ludwik, a w\u0142a\u015bciwie Ludwik Franciszek Micha\u0142 Raymond Wo\u0142owski, urodzi\u0142 si\u0119 31 sierpnia 1810 roku w Warszawie, jako syn Franciszka i Tekli, wybitnych prawnik\u00f3w, potomk\u00f3w frankist\u00f3w[1]<\/a>.<\/p>\n

Rodzice Ludwika zadbali o jego wykszta\u0142cenie, wysy\u0142aj\u0105c go najpierw do jednego z najbardziej presti\u017cowych gimnazj\u00f3w Gasc w Pary\u017cu (1823), gdzie dyplom maturalny uzyska\u0142 ze wszystkimi mo\u017cliwymi wyr\u00f3\u017cnieniami (1827). Nast\u0119pnie na studia na Wydzia\u0142ach Administracyjnym i Filozoficznym Uniwersytetu Warszawskiego (1828). Niestety przerwa\u0142 je wybuch Powstania Listopadowego. Wyjazd do Pary\u017ca w charakterze sekretarza delegacji Rz\u0105du Narodowego i rych\u0142a kl\u0119ska sprawi\u0142y, \u017ce Ludwik w stolicy Francji pozosta\u0142 ju\u017c na d\u0142u\u017cej. Decyzja ta uchroni\u0142a go wprawdzie przed egzekucj\u0105 kary rosyjskiego s\u0105du wojskowego za \u201epod\u017ceganie do rokoszu<\/em>\u201d (10 lat ci\u0119\u017ckiego wi\u0119zienia), lecz nie unikn\u0105\u0142 on konfiskaty mienia.<\/p>\n

Pobyt we Francji rozpoczyna\u0142 zatem \u201eod zera\u201d, ale nie bez istotnego wsparcia ze strony obecnego w Pary\u017cu ojca i jego francuskich wp\u0142ywowych przyjaci\u00f3\u0142, dzi\u0119ki czemu m\u00f3g\u0142 kontynuowa\u0107 i uko\u0144czy\u0107 studia w tamtejszej Ecole des Droit (1832), zosta\u0107 adwokatem S\u0105du Apelacyjnego m. Pary\u017ca i za\u0142o\u017cy\u0107 rodzin\u0119 (po\u015blubi\u0142 Laur\u0119 Gu\u00e9rin, c\u00f3rk\u0119 b. dyrektora generalnego poczty wojskowej i Katarzyny z Lanckoro\u0144skich). Uzyskanie obywatelstwa (naturalizacji) w 1834 r., pozwoli\u0142o mu, ju\u017c bez \u017cadnych przeszk\u00f3d formalnych, rozwin\u0105\u0107 wszechstronn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107.<\/p>\n

Prac\u0119 naukow\u0105 \u0142\u0105czy\u0142 z dziennikarstwem i polityk\u0105. Za\u0142o\u017cy\u0142 w\u0142asne czasopismo \u2013 \u201eJournal g\u00e9n\u00e9ral des tribunaux\u201d (1834) i \u201eRevue de L\u00e9gislation et de Jurisprudence\u201d (nazywane te\u017c \u201eJournal Wolowski\u201d), kt\u00f3rym d\u0142u\u017cszy czas kierowa\u0142 (1834-1853). R\u00f3wnolegle przez wiele lat (1839-1871) by\u0142 profesorem prawa administracyjnego i gospodarczego oraz ekonomii politycznej w Wy\u017cszej Szkole Sztuk i Rzemios\u0142 w Pary\u017cu (Conservatoire des Arts et des M\u00e9tiers); doktor ekonomii politycznej Uniwersytetu w Tybindze (1846), cz\u0142onek-korespondent G\u0142\u00f3wnej Komisji Statystycznej w Belgii (1847), Akademii Nauk w Neapolu (1848) i Towarzystwa Ekonomii Politycznej w Pary\u017cu (1849).<\/p>\n

Przez trzy lata pe\u0142ni\u0142 obowi\u0105zki deputowanego (wybrany do Izby w 1848 r.), r\u00f3wnolegle przymierzaj\u0105c si\u0119 do realizacji jednego z najwa\u017cniejszych projekt\u00f3w swojego \u017cycia \u2013 reformy kredyt\u00f3w inwestycyjnych we Francji. Po doj\u015bciu Ludwika-Napoleona Bonapartego do w\u0142adzy (1851), doprowadzi\u0142 do uchwalenia 28 lutego 1852 r. dekretu umo\u017cliwiaj\u0105cego powo\u0142anie do \u017cycia nowej instytucji finansowej \u2013 Soci\u00e9t\u00e9 de Cr\u00e9dit foncier (Towarzystwa Kredytu Ziemskiego). Miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej powsta\u0142 Banque Fonci\u00e8re de Paris (Bank Ziemski), za\u015b 10 grudnia 1852 r. \u2013 Cr\u00e9dit Foncier de France (CFF).<\/p>\n

Wypada nadmieni\u0107, \u017ce utworzenie tej instytucji nie odby\u0142o si\u0119 bez opor\u00f3w. Przedstawiony przez Ludwika Wo\u0142owskiego w Akademii Nauk Moralnych i Politycznych memoria\u0142 w tej sprawie, pocz\u0105tkowo traktowano jako \u201eutopi\u0119\u201d. Tym bardziej, \u017ce pierwowzorem projektu by\u0142a instytucja polska \u2013 Towarzystwa Kredytowe Ziemskie, od wielu lat z powodzeniem dzia\u0142aj\u0105ce na ziemiach polskich. Tak wi\u0119c, sukces Wo\u0142owskiego by\u0142 podw\u00f3jny \u2013 zdo\u0142a\u0142 przekona\u0107 Francuz\u00f3w, nieufnych do wszystkiego, co powsta\u0142o na wsch\u00f3d od \u0141aby, a tak\u017ce wcieli\u0107 w \u017cycie projekt ambitny, trudny i skomplikowany[2]<\/a>. Wo\u0142owski by\u0142 pierwszym dyrektorem i wieloletnim cz\u0142onkiem Rady Administracyjnej Cr\u00e9dit Foncier de France.<\/p>\n

O znaczeniu tego przedsi\u0119wzi\u0119cia niech \u015bwiadczy fakt, \u017ce CFF zrewolucjonizowa\u0142 rynek nieruchomo\u015bci we Francji, przetrwa\u0142 zawieruchy wojenne i kryzysy, odgrywaj\u0105c po dzi\u015b dzie\u0144 istotn\u0105 rol\u0119 w \u017cyciu ekonomicznym tego kraju. Przy okazji warto przypomnie\u0107, \u017ce jednym z pierwszych kredyt\u00f3w nowo utworzonej instytucji by\u0142o 40 tys. fr., przyznane Towarzystwu Historyczno-Literackiemu na zakup kamienicy dla Biblioteki Polskiej, przy 6, quai d\u2019Orl\u00e9ans w Pary\u017cu.<\/p>\n

W 1855 roku zosta\u0142 cz\u0142onkiem Akademii Francuskiej, dziesi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej \u2013 jej prezydentem. Na ten okres (1857-1868), przypada r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142praca z renomowanym czasopismem \u201eRevue des Deux Mondes\u201d, w kt\u00f3rym publikowa\u0142 artyku\u0142y o tematyce prawniczej, ekonomicznej i spo\u0142ecznej.<\/p>\n

Ponownie wybrany do Izby Deputowanych w 1871 r., odegra\u0142 wybitn\u0105 rol\u0119 w ratowaniu finans\u00f3w III Republiki po przegranej wojnie z Prusami. To dzi\u0119ki zr\u0119cznym operacjom bankowym zwi\u0105zanym z wykorzystaniem, obok z\u0142ota, tak\u017ce srebra, jako kruszcu gwarantuj\u0105cego stabilno\u015b\u0107 franka i wiarygodno\u015b\u0107 finansow\u0105 tego kraju w kontek\u015bcie mi\u0119dzynarodowym, Francja mog\u0142a sp\u0142aca\u0107 kontrybucje wojenne Prusom, bez zrujnowania w\u0142asnego Skarbu.<\/p>\n

Godnym podkre\u015blenia jest fakt, i\u017c Ludwik Wo\u0142owski, przez ca\u0142y \u201efrancuski okres\u201d \u017cycia, nigdy nie zapomina\u0142 o swojej pierwszej Ojczy\u017anie. Obszerna jest lista temat\u00f3w, w jakie si\u0119 anga\u017cowa\u0142. Wspomnie\u0107 nale\u017cy przede wszystkim o bliskiej i owocnej wsp\u00f3\u0142pracy z ksi\u0119ciem Adamem Czartoryskim i Hotelem Lambert, o pomocy udzielanej Bibliotece Polskiej, Szkole Polskiej, wreszcie o przyja\u017ani z Adamem Mickiewiczem i formalnej opiece nad dzie\u0107mi poety, po jego \u015bmierci. To zrozumia\u0142e, \u017ce \u201ecieszy\u0142 si\u0119 uznaniem nie tylko u rodak\u00f3w, ale i w przybranej ojczy\u017anie. Francj\u0119 kocha\u0142 jak drug\u0105 matk\u0119, tote\u017c bola\u0142y go jej kl\u0119ski\u201d[3]<\/a>.<\/p>\n

 <\/p>\n

Paradoksalnie, ten jeden z najwybitniejszych intelektualist\u00f3w francuskich, polskich i europejskich epoki, jest dzisiaj w Polsce, poza \u015brodowiskami zawodowymi, postaci\u0105 zupe\u0142nie nieznan\u0105. Mimo to, jego historiografia jest ju\u017c dosy\u0107 bogata.<\/p>\n

W przypadku francuskiej, skupi\u0142a si\u0119, z pewnymi wyj\u0105tkami, g\u0142\u00f3wnie na prezentacji dorobku naukowego swojego bohatera w dziedzinach nauk ekonomicznych i prawnych, ignoruj\u0105c w\u0105tki biograficzne, rodzinne i osobiste. Z tych opracowa\u0144 stosunkowo ma\u0142o dowiemy si\u0119 o pochodzeniu i narodowo\u015bci Wo\u0142owskiego, o jego wiedzy i do\u015bwiadczeniach wyniesionych z Polski, a przecie\u017c bez kontekstu polskiego jego biografia pozostanie dalece niepe\u0142n\u0105, nieprawdziw\u0105, zubo\u017con\u0105 i ma\u0142o wiarygodn\u0105[4]<\/a>.<\/p>\n

Bardziej zr\u00f3\u017cnicowana jest historiografia polska Ludwika Wo\u0142owskiego, kt\u00f3ra wprawdzie wzbogaca wiedz\u0119 o nim o w\u0105tki biograficzne, miewa jednak charakter przyczynkarski i publicystyczny. Mimo to, sylwetka Wielkiego Polaka i Francuza jawi si\u0119 w tym pi\u015bmiennictwie jako pe\u0142niejsza i bardziej kompletna[5]<\/a>.<\/p>\n

Mo\u017cna si\u0119 spiera\u0107, czy Wo\u0142owski by\u0142 bardziej ekonomist\u0105, finansist\u0105, prawnikiem, czy te\u017c politykiem lub dziennikarzem. Dylemat czysto akademicki, bowiem w ka\u017cdej z tych dziedzin i form pracy intelektualnej i publicznej, udowadnia\u0142 wysoki poziom wiedzy i kompetencji, i w ka\u017cdej z tych dziedzin pozostawi\u0142 trwa\u0142e dzie\u0142a. O skali jego zainteresowa\u0144 najlepiej \u015bwiadczy dorobek pisarski i tytu\u0142y publikacji \u2013 kilkadziesi\u0105t ksi\u0105\u017cek, broszur i artyku\u0142\u00f3w.<\/p>\n

Wed\u0142ug opinii wsp\u00f3\u0142czesnych, Ludwik Wo\u0142owski na pewno nie by\u0142 typem uczonego gabinetowego. Du\u017c\u0105 wag\u0119 przywi\u0105zywa\u0142 do popularyzacji wiedzy, ceni\u0142 kontakty z lud\u017ami, w czym z pewno\u015bci\u0105 pomocna by\u0142a znajomo\u015b\u0107 kilku j\u0119zyk\u00f3w. Wiele podr\u00f3\u017cowa\u0142. \u201eM\u00f3wi\u0142, jak pisa\u0142, by\u0142 cz\u0142owiekiem czynu\u201d (A. Rouillet).<\/p>\n

Zmar\u0142 14 sierpnia 1876 roku w Gisors (departament Eure), i tam te\u017c zosta\u0142 pochowany. Francuzi i inni Europejczycy docenili dzie\u0142o Ludwika Wo\u0142owskiego, przyznaj\u0105c mu Legi\u0119 Honorow\u0105, do\u017cywotni tytu\u0142 Senatora i kilkana\u015bcie innych wyr\u00f3\u017cnie\u0144. Polacy niestety o nim zapomnieli.<\/p>\n

 <\/p>\n

[1]<\/a> Tak nazywa\u0142a si\u0119 \u017cydowska sekta religijna, od nazwiska jej przyw\u00f3dcy, Franka Jankiewa Lejbowicza, zwanego Jakubem, rodem z Podola (1726-1791). Franki\u015bci w 1. po\u0142owie XIX w. odegrali istotn\u0105 rol\u0119 w kszta\u0142towaniu si\u0119 elit intelektualnych oraz w budowie nowoczesnego kapitalizmu na ziemiach polskich. Znakomicie wykszta\u0142ceni, zasilali szeregi wybitnych \u00a0prawnik\u00f3w i finansist\u00f3w, kt\u00f3rzy w spo\u0142ecze\u0144stwie polskim (a p\u00f3\u017aniej i francuskim) szybko asymilowali si\u0119 i dochodzili do wysokich stanowisk w pa\u0144stwie. Do najbardziej znanych polskich rodzin frankistowskich nale\u017celi w\u00f3wczas: Wo\u0142owscy, Szymanowscy, Krysi\u0144scy i Czy\u0144scy. Potomkowie frankist\u00f3w, w krytycznych momentach historii, dawali dowody wielkiego patriotyzmu i po\u015bwi\u0119cenia.<\/p>\n

[2]<\/a> S. Bratkowski, Zwyci\u0119ski spisek bankrut\u00f3w<\/em>, \u201eWiedza i \u017cycie\u201d 1996 nr 9 [strona internetowa].<\/p>\n

[3]<\/a> M. Walewska, Polacy w Pary\u017cu, Florencji i Dre\u017anie<\/em>, Warszawa 1930, s. 61.<\/p>\n

[4]<\/a> Zob. m.in.: E. Levasseur, La vie et les travaux de Wo\u0142owski<\/em>, Paris 1877; A. Roulliet, Wolowski, Sa vie et ses travaux<\/em>. Paris 1880; A. Rambaud, L\u2019Oeuvre \u00e9conomique de L. Wolowski<\/em>; P. Markiewicz, Louis Wolowski<\/em>,<\/em> un intelectuel et un<\/em> repr\u00e9sentant du lib\u00e9ralisme en France au milieu du 19\u00e8me<\/sup> si\u00e8cle (1810-1876)<\/em>. praca doktorska, Uniwersytet Paris 10; Pierre Allinne, Le Cr\u00e9dit Foncier de France 1852-1920<\/em>. Th\u00e8se pour le doctorat d\u2019\u00c9tat en Droit pr\u00e9sent\u00e9e et soutenue publiquement par P. Alline le 29 juin 1978. Universit\u00e9 de Droit, d\u2019\u00c9conomie et de Sciences Sociales de Paris (Paris II); J. Pierre Allinne, Banquiers et b\u00e2tisseurs. Un si\u00e8cle de cr\u00e9dit foncier 1852-1940<\/em>. Paris, \u00c9ditions Economica, 1997; Patrice Markiewicz, Louis Wolowski<\/em>,<\/em> un intelectuel et un<\/em> repr\u00e9sentant du lib\u00e9ralisme en France au milieu du 19\u00e8me<\/sup> si\u00e8cle (1810-1876)<\/em>. praca doktorska, Uniwersytet Paris X Nanterre, 1994; Wolowski Louis Fran\u00e7ois Michel Raymond<\/em>, dossier \u00ab\u00a0d\u2019apr\u00e8s F. Lagier, revue et complete par A. Desrayaud, 2005 (www.juristoria.com\/ressources<\/a>).<\/p>\n

[5]<\/a> Zob. m.in.: Br.Z. [Bronis\u0142aw Zaleski], Wo\u0142owski Ludwik Franciszek Micha\u0142 Rajmund<\/em>, [w:] \u201eRoczniki Towarzystwa Historyczno-Literackiego w Pary\u017cu\u201d, 1873-1878, t. 2, s. 426-434; Ludwik Wo\u0142owski<\/em>, \u201eodbicie\u201d z \u201eCzasu\u201d, Krak\u00f3w 1878; L. Gadon, Z \u017cycia Polak\u00f3w we Francyi: Rzut oka na 50-letnie koleje Towarzystwa Historyczno-Literackiego w Pary\u017cu 1832-1882<\/em>, Pary\u017c 1883, s. 72; S. Olgelbrand, Encyklopedja Powszechna, t. XV, Warszawa 1903, s. 488-489; M. Walewska, op. cit.<\/em>, Warszawa 1930, s. 54-62; J. Lorentowicz, La Pologne en France. Essai d\u2019une bibliographie raisonn\u00e9e<\/em>, Paris 1941, s. 398-400; S. Kalembka, Dwa dziewi\u0119tnastowieczne dzie\u0142a emigracyjne o Koperniku \u2013 Jana Czy\u0144skiego i Ludwika Wo\u0142owskiego<\/em>, [w:] Z dziej\u00f3w nauki polskiej<\/em>, Warszawa 1975, s. 133-148; R. Gerber, Studenci Uniwersytetu Warszawskiego 1808-1831. S\u0142ownik biograficzny, Wroc\u0142aw 1977, s. 241; K. Pol, Poczet prawnik\u00f3w polskich<\/em>, Warszawa 2000, s. 83, 86, 91, 100-101, 103; A. Ga\u0142kowski, Polski patriota, obywatel Francji i Europy, czyli kr\u00f3tka opowie\u015b\u0107 o Ludwiku Wo\u0142owskim<\/em>, [w:] \u201ePolacy we Francji. Historia i wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107\u201d, Materia\u0142y VIII Mi\u0119dzyn. Sympozjum Biografistyki Polonijnej, pod red. A. i Z. Judyckich, Kielce 2004, s. 37-48 ,- Wo\u0142owski Ludwik Franciszek Micha\u0142 Rajmund (Wolowski Louis Fran\u00e7ois)<\/em>, [w:] Encyklopedia emigracji polskiej<\/em>, pod red. Kazimierza Dopiera\u0142y, t. 5: S \u2013 Z, Toru\u0144 2005, s. 338-340.<\/p>\n

Has\u0142a biograficzne we francuskich i zagranicznych encyklopediach, m.in. w: American Cyclopaedia: A Popular Dictionnary of General Knowledge<\/em>, vol. XVI, New York-London 1876, s. 699; Meyers Konversationslexikon, Eine Encyklop\u00e4die des allgemeinen Wissens, vierte Auflage<\/em>, Leipzig, 1888-1889, s. 740; Nordijsk familjebok (1800-talsutg\u00e5van-17,).<\/em> Konversationslexicon och Realencyklopedia<\/em>, bd 17, Stockholm 1893, s. 1346; Bolszaja Encik\u0142opiedija<\/em>, t. 5, Saint-Peterburg 1904, s. 402; Encyclop\u00e6dia Judaica<\/em>, vol. 16, Jerusalem [b.d.], s. 622;<\/p>\n

Enciclopedia Cat\u00f3lica<\/a>, New York 1907.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Adam Ga\u0142kowski Polski bankier we Francji, Ludwik Wo\u0142owski \u2013 historia zapomniana, kt\u00f3r\u0105 warto przypomnie\u0107. Podejmuj\u0105c rozwa\u017cania na temat \u017cycia Ludwika Wo\u0142owskiego warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na poj\u0119cie \u201ebiznesmeni\u201d – termin praktyczny, pojemny, ale m\u0142ody. Poprzednikami biznesmen\u00f3w byli natomiast bankierzy, fabrykanci, w\u0142a\u015bciciele kopalni w\u0119gla i inni przedsi\u0119biorcy. Bankier\u00f3w polskich w pierwszej po\u0142owie XIX wieku jeszcze prawie […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[93],"tags":[],"class_list":["post-2266","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2266","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2266"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2266\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2268,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2266\/revisions\/2268"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2266"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2266"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dziedzictwopolonii.pl\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2266"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}